Sau những cơn lũ chồng lũ, bão chồng bão… để tạo nên các cơn “Đại hồng thủy” và “Đại cuồng phong” quét qua, tàn phá dải đất miền Trung đến thảm khốc là đến những cơn “bão” cứu trợ và những cơn lốc “kền kền” của các Youtube nghiệp dư. Thảm họa “kép” từ Thiên tai và Nhân tai đến bao giờ mới thôi càn quét mảnh đất “chó ăn đá, gà ăn sỏi” này?
“Tiền cứu trợ”
Chỉ trừ khi chúng ta có phương án, kế hoạch “Tiền cứu trợ” thích hợp mới khả dĩ có thể giúp quê hương miền Trung nói riêng và Đất nước ta nói chung vượt qua được khổ nạn triền miên này (“Tiền” ở đây là “Trước” chứ không phải tiền bạc – money).
Chúng ta là “dân đen”, dù đã chậm, nhưng có lẽ vẫn còn chưa muộn, chúng ta phải biết cách lựa chọn những người đại diện cho mình ở chốn nghị trường như “Người đẹp Tây nguyên” Ksor H’Bơ Khắp Phước Hà tại Đại hội Đại biểu Quốc hội vừa rồi, đó là cách đầu tư “trí tuệ” cho “Tiền Cứu Trợ”.
Chúng ta phải đầu tư, hun đúc, giáo dục cho con em chúng ta có tinh thần của Greta Thunberg (Chứ không phải o bế, nâng niu, đưa đón đi học từ khi mẫu giáo cho đến tận cổng trường Đại học). Đó là đầu tư “dũng khí” cho “Tiền cứu trợ”. Cái dũng khí như của bé gái chưa đến tuổi dậy thì đã có thể đứng trước các Nguyên thủ Quốc gia hùng mạnh nhất trên Thế giới và hét mắng vào mặt họ: “Các người dám..” (Dám tàn phá Mẹ thiên nhiên và ăn cắp cuộc sống trong lành của thế hệ tương lai…).
…Chứ chỉ có đầu tư vào “lòng trắc ẩn”, và mãi mãi chạy theo những cuốc “làm từ thiện” (mà hầu hết là để “làm màu”) thì cũng chỉ mãi mãi: “Cho vào biển vài hạt muối mà cứ mong sẽ làm biển mặn mòi thêm”
….
“Mẹ Thiên Nhiên” giữa chốn nghị trường
Lần đầu tiên tôi được nghe cụm từ “Mẹ Thiên Nhiên” vang lên vừa như dõng dạc, vừa như quằn quại giữa… chốn “Nghị trường” của xứ Việt. Tôi chợt có hy vọng “Rừng đã có cơ hội sống lại rồi”. Dù là hy vọng mỏng manh. Nhưng “đốm lửa” hy vọng này, cũng có thể là một trong những cơ hội để cho Quê hương tôi không còn phải oằn mình trong “sạt lở”…. Sạt lở Đất và sạt lở Niềm tin….
“Ksor H’Bơ Khắp Phước Hà”. “Em” mới là Người đẹp, là Hoa hậu, là Người mẫu… là “Cô tiên” của chúng tôi trong lúc này, chứ không phải cái đám “chân dài” ỏng ẹo làm màu kia đâu…. (TN)
Trích báo Pháp Luật
(Trích báo Pháp Luật:
…Chiều 6-11, đại biểu Ksor H’Bơ Khắp đã chất vấn về vấn đề phát triển thủy điện đối với Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà:
“Bộ trưởng nói bão lũ, sạt lở ở miền Trung trong những ngày qua là do trời mưa, địa chất bị đứt gãy. Vậy bộ trưởng cho biết thời gian tới bộ trưởng vẫn tiếp tục ủng hộ việc xây dựng, phát triển thủy điện nhỏ đúng không?” – ĐB của Gia Lai hỏi.
Rồi bà tiếp tục: “Theo Bộ trưởng, ông trời, mẹ thiên nhiên và rừng có quan hệ gì với thực trạng bảo vệ rừng hiện nay ở Việt Nam. Với tư cách chuyên gia, đơn vị tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng thấy mình có trách nhiệm như thế nào với thực trạng đó?”.
Sau giờ giải lao, ĐB Ksor H’Bơ Khắp tranh luận lại. Vị ĐB là Trung tá Công an nói: “Tôi đã chăm chú lắng nghe và cố gắng thấu hiểu nhưng Bộ trưởng thì có nghe mà không hiểu tôi hỏi gì”.
Theo ĐB, bà hỏi về việc Bộ trưởng có tiếp tục ủng hộ xây dựng thủy điện nhỏ không, Bộ trưởng chưa trả lời. Bà hỏi Bộ trưởng xem trời, mẹ thiên nhiên và rừng có mối quan hệ thế nào đối với sạt lở, lũ lụt hiện nay nhưng Bộ trưởng cũng chưa trả lời.
“Không tự nhiên mà trời mưa được. Không tự nhiên mà địa chất đứt gãy. Bộ trưởng có nói ở hội trường này là dân ở các khu vực đó đã hàng trăm năm nay và họ cần rừng để sinh sống và sản xuất. Đấy chính là lý do của vụ sạt lở” – ĐB Ksor H’Bơ Khắp nói.
ĐB giải thích: Tức là cây rừng ở đó đã mất đi rất lâu rồi, không cải tạo đất và điều này đã gây ra địa chấn về môi trường. Trách nhiệm của Bộ TN&MT trong việc đánh giá tác động môi trường đối với các dự án, công trình rõ ràng có sự sai sót nên mới gây hậu quả như ngày hôm nay.
….
(Ksor H’Bơ Khăp (sinh ngày 10 tháng 4 năm 1982, tên thường gọi Ksor Phước Hà) là một nữ Trung tá Công an nhân dân Việt Nam và chính trị gia người Việt Nam, dân tộc Gia Rai. Bà hiện là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV nhiệm kì 2016-2021 thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai, Trưởng Công an thị xã Ayun Pa, tỉnh Gia Lai, Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội. Bà lần đầu trúng cử đại biểu Quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 3, tỉnh Gia Lai gồm thị xã Ayun Pa và các huyện: Krông Pa, Ia Pa, Phú Thiện, Chư Sê, Chư Pưh.
…
Ngày 19 tháng 6 năm 2017, thảo luận về dự án Luật bảo vệ và phát triển rừng (sửa đổi), bà đề xuất cần phải xử lý nghiêm khắc việc lấy đất rừng và việc phá cây rừng trái phép.
Bà cũng đề nghị chấm dứt không cho xây dựng thêm các công trình thủy điện nữa.)
Sau cơn “Đại hồng thủy” và “Đại cuồng phong” và đặc biệt là sau cơn “Cuồng phong Đại cứu trợ” ở miền Trung. Mọi thứ “đoạn hậu” vẫn còn bề bộn và rất bề bộn, nhất là vùng “Hai huyện” (Là hai Huyện đích thực và chính thống có thật trong câu Ca dao: “nhất Đồng Nai nhì Hai Huyện”. Tôi sẽ có bài viết về câu Ca dao này sau).
Chúng tôi sẽ thực hiện chiến dịch “Bao Sót”. Có nghĩa cùng hỗ trợ với chính quyền một số địa phương chúng tôi sẽ khắc phục giải quyết những “tàn dư” của các cơn “Đại…” nói trên. Đặc biệt là “tàn dư” của cơn “Đại” thứ 3.
Chúng tôi tạm gọi là chiến dịch “Bao Sót”. Hiện tại chúng tôi tập trung “bao sót” 3 vấn đề sau:
1. “Bao sót” những hộ gia đình bị “quên lãng”
– Có những hộ gia đình, nhà cửa khang trang, nhiều tầng cao ráo… Trong đỉnh lũ, nhà họ là nơi chứa chấp và cưu mang những láng giềng bị ngập sâu.
Sau lũ rút, vì nhà họ khang trang cao ráo… nên “Cơn bão Cứu trợ” không “ảnh hưởng” đến họ. Nhưng về thực tế, thóc gạo dự trữ và gia cầm của họ cũng bị lũ bão cuốn trôi hoặc dầm nước hư hại hết, trước mắt họ cũng như những người dân vùng lũ khác, gặp rất nhiều khó khăn về những thứ nhu yếu phẩm cấp bách.
– Có những hộ gia đình ở vùng quê này vẫn còn giữ nề nếp khá “phong kiến”: “Sĩ khả sát, bất khả nhục”, cho nên họ khảng khái từ chối “cứu trợ”, vì sợ bị các đoàn cứu trợ “làm màu” hạ nhục.
Bởi vậy qua cơn “Đại hồng thủy” gia đình của họ cũng gặp rất nhiều khó khăn về “nhu yếu phẩm” cấp thiết hàng ngày.
Những cái “sót” này chúng tôi đã tiếp cận và đã chia sẻ trên tình “bằng hữu” và tình “láng giềng” rồi. Và vẫn đang trên đà “bao sót”…
2. Vùng đất “anh hùng” bị lãng quên
Trong chiến dịch cứu trợ, cấp bách và kịp thời ở vùng rốn lũ. Ngư dân của 2 xã miệt biển là xã Hải Ninh và Ngư Thủy có những đóng góp vô cùng ấn tượng.
Mà có lẽ ấn tượng nhất là họ đẩy bộ loại thuyền nan dùng để đánh bắt hải sản gần bờ vượt qua dải cát bạc và đất liền để tiến sâu vào trong vùng lục địa bị ngập lụt để tiến hành cứu trợ kịp thời những cư dân đang chấp chới trong sóng lũ.
Chính họ đã cùng các đoàn cứu trợ tự phát khác mới làm nên kỳ tích là giữa vùng rốn lũ sâu nhất, khắc nghiệt nhất của “Cơn đại hồng thủy” lịch sử tại hai huyện Quảng Ninh và Lệ Thủy là không hề để xảy ra một ca tử vong nào do sạt lở hay bị nước cuốn trôi, hoặc bị cô lập ngập nóc.
Sau khi cơn “Đại hồng thủy” đi qua, dân chúng và chính quyền địa phương có rất nhiều lời khen ngợi và cảm kích. Nhưng có lẽ là vì bị truyền thông Trung ương xỉa xói, chê bai… (Không biết vì sao) cho nên “Cơn bão Cứu trợ” cũng nương theo mà quên lãng họ.
Tuy Hải Ninh và Ngư Thủy là các xã ven biển, không bị ảnh hưởng trực tiếp của nước lụt, nhưng họ đã dốc hết toàn lực về lương thực, thực phẩm để cứu trợ kịp thời cho các vùng bị cô lập.
Vả lại lũ chồng lũ, bão chồng bão… biển động dữ dội đời sống của họ cũng khá bấp bênh. Và đó cũng là các xã thuộc vào diện “vùng sâu, vùng xa” rất nghèo.
Hiện nay tình trạng lương thực của họ sau bão lũ cũng rất ngặt nghèo. Ngư dân có thần thái phóng khoáng của biển cả, nên cho dù các đoàn cứu trợ có “đổ hàng” bạt ngàn dư thừa dọc đường quốc lộ 1A, thì họ cũng chỉ lặng nhìn và chia sẻ cho nhau những nắm gạo cuối cùng…
Hiện nay chúng tôi đang vận động “bao sót” vụ này.
3. “Bao sót” hàng cứu trợ dư thừa đến vùng còn thiếu
Trong các loại hàng “đổ xuống” từ cơn “bão cứu trợ” cho vùng rốn lũ ngập sâu có 2 thứ thuộc vào loại khủng hoảng “thừa”. Đó là mì tôm và áo quần cũ.
Trong khi các xã vùng xa, cao, và đồng bào Dân tộc thiểu số vùng sâu thì bị thiếu hụt trầm trọng. Đặc biệt là áo quần cũ được các đoàn cứu trợ “trút hàng” ở vùng ven quốc lộ và đổ đống ở các trụ sở ủy ban hoặc các nhà văn hóa rất nhiều. Gây nên tình trạng khá phản cảm cho cả 2 phía: Người cứu trợ và người được cứu trợ.
Hiện nay chúng tôi cũng “bao sót” vụ này. Một nhóm bạn trẻ khoảng 20 người, với phương tiện thô sơ đã “lùng sục” khắp nơi và tập kết những thứ “dư thừa” đang vương vãi ở các vùng “rốn bão cứu trợ” về một chỗ.
Nhóm bạn trẻ này sẽ tập kết về một nơi, sắp xếp phân loại lại, và phân công nhau từng tốp chuyên chở vào các vùng sâu xa như Ngân Thủy, Kim Thủy, Trường Thủy, Thái Thủy… v…v… để hỗ trợ, chia sẻ cho đồng bào Dân tộc thiểu số và những hộ gia đình nghèo ở vùng sâu, không tiếp cận được “bão cứu trợ”.
…
Cùng đồng hành với chiến dịch “Bao Sót”
Về mục 1 và mục 2 do Gia đình và Môn hộ của TN-DSĐ đảm nhận và trực tiếp tiến hành “bao sót”.
Riêng mục 3 nếu các bạn và quý đoàn cứu trợ quan tâm thì xin liên hệ với nhóm “xung kích” bản địa theo địa chỉ dưới đây để “bao sót”:
Lê Thuận Hải, địa chỉ thôn Tân Lỵ, xã Tân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Điện thoại liên hệ: 0837959068
Chân thành cảm ơn các bạn đồng hành cùng chiến dịch “bao sót” của chúng tôi.
(Những hình ảnh đính kèm là hình ảnh hàng hóa “khủng hoảng thừa” mà nhóm xung kích của Lê Thuận Hải đang tập kết về để chuẩn bị chia sẻ cho vùng sâu, xa…)
Nó là thế hệ thứ 3 “thống trị” trong khu vườn này. Mấy thế hệ trước có cặp có đôi. Riêng thế hệ này em lại lẻ bóng, chỉ “độc hành đại đạo” một mình. Không biết là tại sao.
Mỗi lần “hỏi han” em chuyện này, thì em lại vểnh đuôi lên rất kiêu hãnh và ngoảnh mặt làm ngơ. Cũng có lẽ, em xinh hơn, màu nâu sậm hơn nên em chảnh…
“Nếu không cho thì thôi…”
Mấy tuần trước, không biết tại sao, em nổi cơn gì, thỉnh thoảng em lại lấy trái hồ đào đầu mùa mà tôi đã gom lại và để dành cả mùa đông cho em, em chọi vào cửa kính cành cạch.
Kể cả buổi trưa, khi cửa ban công hé mở, em lẻn vào vác cả trái hồ đào ném vào cả cửa phòng ngủ… Tôi bực mình vì bị làm phiền, nói nặng lời với em thì em giận bỏ đi mấy ngày.
Rồi một trưa khác, khi lại nghe cái cạch ở cửa kính, chạy ra thì thấy trên nền ban công có một hàng vỏ trái hồ đào lật ngửa ra rất ngay hàng thẳng lối xếp trên lối ban công.
Còn em thì đứng trên bàn trà chắp tay gật gật rất điệu đàng… Lúc này tôi mới giật mình biết ý của em nên hỏi: “Ý của bậu là phải đập tách đôi hồ đào ra như vậy phải không”.
Em choe chóe một hồi, té ra là em nói: “Bố khỉ? Nếu không cho thì thôi, nhưng lúc cho thì phải cho đàng hoàng…” …He he….
Vậy là không những mỗi ngày phải “cung kính” hiến dâng cho em 5 trái, mà còn phải đập ra làm đôi. Trái nào mà lỡ đập hơi nát một tý em cũng tỏ thái độ rất bực dọc.
“Đẹp là có quyền chảnh”
Nhiều hôm bận quá, quên đem hồ đào “chế biến sẵn” ra gốc trúc cho em. Y như rằng em lại dở trò.
Em cứ thấy cửa kính nào thấp thoáng có người trong đó, là em lại vác vỏ hồ đào ném cành cạch vào nhà người ta. Làm khổ mình bị bán vốn mấy lần….
Đã biết “đẹp là có quyền chảnh”, nhưng bị em sửa lưng “Đã cho, thì cho cho đàng hoàng, nếu không biết cách cho thì đừng cho, kẻo làm nhục người khác…”… thì cũng cảm thấy uất uất…. he… he.. he…
Nhiều học viên, đệ tử… và bạn bè thân hữu, gọi điện, nhắn tin hỏi trong đợt lũ quét, lũ chồng lũ này… gia đình tôi ở quê có bị sao không? Tôi cũng không biết trả lời sao.
Vì một trong những “rốn lũ” của miền Trung, từ khi mùa lũ quét, sạt lở… năm nay bắt đầu hoành hành thì lưu vực hạ nguồn sông Kiến Giang, của huyện Lệ Thủy là nơi bắt đầu mùa lũ sớm nhất, dữ dội nhất, và mức nước lên cao báo động nhất, và hiện nay cũng đang nằm trong vùng có lượng mưa lớn nhất, và cũng theo dự đoán của Thủy văn, thì trong những ngày tới mưa nguồn vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm.
Hình ảnh đính kèm là hình ảnh mới nhất của hạ nguồn sông Kiến Giang mà tôi vừa nhận được từ Chị gái tôi, và hình ảnh dòng trạng thái trên Facebook của cháu trai, con anh ruột tôi ở Lệ Thủy. Quê tui đó…
Không phải chỉ có mùa lũ này, Quê tôi từ ngàn xưa đến nay, năm nào chả có vài ba cơn lũ như vậy. Thiệt hại năm nào mà không trầm trọng vì mưa bão.
Dân quê tôi được tôi luyện kỹ năng sinh tồn sống chung với mưa bão, lũ quét từ hồi mới lên hai lên ba…. Hy vọng rằng “Kỹ năng” sinh tồn này vẫn còn được truyền thừa đến cho đến thời đại “kỹ thuật số” này để giảm thiểu tối đa nhất về thiệt hại tài vật và con người…
“Nước hậu” sau những cơn lũ
Sau những cơn lũ chồng lũ, lũ dầm… theo quy luật của tự nhiên thì sẽ có bão quét và “nước hậu” để “dọn dẹp” bùn phù sa.
Nghe tin tức thông báo rằng, có một cơn áp suất nhiệt đới đang hình thành bão lốc và hướng trực diện vào vùng đang bị mưa lũ của miền Trung. Cũng hy vọng rằng Dân mình không “quên” cái quy luật này của Tự nhiên để chủ động đối phó với tình trạng “Hậu nước bạc”.
2. “Không đạp lên thị phi thì làm sao mà bước lên…”
Điện thoại hỏi thăm một thằng “em út” đồng hương, trước đây thường hay lo cái vụ quyên góp từ thiện ở cộng đồng “Hội đồng hương”. Nó nói, nó không làm nữa, vì quá nhiều thị phi, và còn bị rắc rối với chính quyền và pháp luật nữa.
Tôi gắt: Là dân sông nước, giang hồ… trải qua bao nhiêu sinh tử của đời người như vậy mà đến nay mày vẫn không vượt qua nổi cái “hiệu ứng bầy đoàn” của cộng đồng mạng ấy thì mày quá tệ.
Khi đã muốn làm một cái gì đó có ích cho số đông xã hội, thì những thị phi, xoi móc, xỉa xói của những thiểu số hẹp hòi đố kỵ là “cái đinh”.
Không đạp lên thị phi thì làm sao mà bước lên trên con đường mình muốn đi được.
Kệ con bà chúng, mày cứ âm thầm, lầm lũi mà tiến tới trên con đường mình đã chọn. Nam nhi trượng phu mà ngã gục trước những thứ tào lao chi khiết đó là quá hèn.
Nó dạ. Nhưng nghe rằng tiếng “dạ” cũng không mấy “hoành tráng” lắm.
Có những người mà, không có quan hệ gì với mình, hoặc là mình chưa được gặp bao giờ, hoặc chỉ được gặp một vài lần, hoặc chỉ được ngắm nhìn họ từ xa, hoặc chỉ cần nghe họ nói có một câu, hoặc chỉ “nhìn” thấy cách họ sống và làm việc… vậy mà mình lại đem lòng “Thầm yêu Trộm nhớ” họ suốt cả cuộc đời….
Trong đời tôi, tôi cũng đã từng rơi vào hoàn cảnh “hiểm nghèo” như vậy… hì hì…
Người thứ nhất: Đức Đạt Lai Lạt Ma
Người thứ nhất, là người mà khi chỉ nghe Người ấy nói có một câu, trong một buổi trò chuyện thân mật đông người, tôi đã “vương vấn tơ lòng” từ dạo đó đến nay. Đó là Đức Đạt Lai Lạt Ma.
Câu nói đã hút hồn tôi vĩnh viễn “từ vô thủy đến vô chung” của Ngài là câu:
“… Thế giới ngày nay không cần có các nhà Bác học, các Chuyên gia, các Giáo sư Tiến sĩ… Không cần các nhà Triết học, các nhà Lãnh đạo nữa. Thế giới chỉ cần những người biết chữa lành…”
Người thứ hai: Đức Giáo Hoàng La Mã
Người thứ hai cũng là một Lãnh tụ Tôn giáo. Đức Giáo Hoàng La Mã. Ngài là người ở tận chót đỉnh của Danh tiếng, Phẩm hạnh và Quyền lực, vậy mà những lời dạy của Ngài lại rất đỗi thiết thực với đời thường.
Gần đây trong một cuộc trò chuyện với Giáo đồ, Đức Giáo Hoàng nói:
“Kẻ buôn chuyện nhiều nhất chính là quỷ dữ, luôn tìm cách nói xấu người khác, bởi vì người này là kẻ dối trá đang tìm cách chia rẽ cộng đồng, khiến các huynh đệ xa lánh nhau và phá vỡ xã hội, nơi mà ngày nay Kẻ buôn chuyện nhiều nhất thường tụ tập là Mạng xã hội”.
Ngài còn bổ sung thêm:
“Các anh chị em, làm ơn hãy cùng nỗ lực ngăn chặn không ngồi lê đôi mách như thế. Buôn chuyện là dịch bệnh còn tệ hơn cả Covid-19”.
Vào năm 2016, Ngài cảnh báo các linh mục và nữ tu không nên tiếp tay cho cái gọi là “Chủ nghĩa khủng bố của tin đồn nhảm”. Đến tháng 11.2018, Ngài kêu gọi những người hành hương hãy chú ý cẩn trọng lời nói, tránh nói xấu người khác, vì “cái lưỡi như con dao sắc có thể gieo rắc sự chết chóc”.
Chính những lời dạy “bình dị” và thiết thực này của Ngài, mà đã làm tôi đắm chìm vào sự yêu thương trìu mến Ngài đến vô tận tụy…
Người thứ ba: Vladimir Putin
Người thứ ba là một tay “anh chị” nổi tiếng trong giới “Nguyên thủ Quốc gia”: Vladimir Putin. Anh này là nguyên thủ “mấy đời” của một đất nước rộng lớn nhất của Thế giới ở Châu Âu nhưng lại rất mê Võ thuật và Triết học Á đông. Anh ta lãnh đạo một Quốc Gia “hầm hố” theo kiểu đánh Judo: “Các người ra đòn càng mạnh ta lại càng nguy hiểm hơn”.
Lãnh đạo của một Quốc Gia mà mỗi năm Dân số giảm đi gần 10 triệu người vì rượu Votka, vậy mà anh ta không uống thứ rượu này bao giờ.
Anh này có cách hành xử đời tư rất độc đáo. Anh ta chỉ tìm cách làm cho vợ bỏ mình, chứ mình không bỏ vợ, anh ta xúi giục con gái ruột của mình làm người tiên phong thử nghiệm Vaccine chống dịch Covid-19 để tuyên truyền cho Vaccine Nga….. v…v….
Đặc biệt là rất thường xuyên trốn đi “đánh lẻ” với Thiên nhiên một mình, là người khởi xướng và cổ súy thú ăn chơi độc đáo là: “Đến nơi xa vắng loài Người”.
Vladimir Putin có một đặc tính mà làm tôi “chết mê chết mệt” anh ta là, cho dù được tặng rất nhiều điện thoại di động loại xịn, nhưng anh ta không bao giờ sử dụng điện thoại thông minh. Putin đến nay vẫn chỉ dùng điện thoại có dây để liên lạc làm việc, và không bao giờ sử dụng mạng Internet.
Anh ta có một câu tuyên bố cực kỳ “tào lao” nhưng vô cùng dễ thương là: “Hơn 80% người dùng Internet là để xem phim sex”…. He he… he… Yêu thế!
…Là hôm em chuồn chuồn ớt
Về đây nhuốm lại màu đời
Cho anh một lần lại cháy
Trong màu rực rỡ sinh sôi
…..
Sức khỏe và lời chúc của Loài Người
Thông thường “Phong tục” của Loài Người, cho dù là Dân Tộc nào, Quốc Gia nào… trên Trái Đất thì ngôn ngữ xã giao khi gặp mặt, khi chia tay, trong lời khai mạc, trong lời bế mạc, trong lời chào đón hay lời tạm biệt… kể cả khi bắt đầu một lễ hội, hay kết thúc một sự “tưng bừng” nào đó… thì lời thăm hỏi cũng như sự chúc tụng cũng đặt vấn đề “Sức Khỏe” lên đầu tiên:
Câu hỏi: “Anh, Chị… Ông… Bà… có khỏe không?” là câu hỏi không thể thiếu trong những lời chào hỏi đầu tiên khi gặp mặt.
Lời cầu chúc, mong mỏi… khi chia tay vẫn luôn là câu nói dùng chung cho cả Thế giới loài Người: “Hãy bảo trọng, nhớ giữ gìn sức khỏe”.
Vậy mà tôi lại không mấy “hài lòng” khi được hỏi “Có khỏe không?” hay khi được nhắc “Hãy giữ gìn sức khỏe!”… hì hì…
“Lùi lại bao nhiêu rồi?”
Đối với những “Ông già” thuộc vào giới “tập luyện” như chúng tôi, khi đến tuổi cập kê với “cổ lai hy” thì câu hỏi mà chúng tôi muốn có để trả lời khi gặp mặt là: “Lùi lại bao nhiêu rồi”. Và lời chúc tụng mà chúng tôi muốn nghe để thực hiện là “Cố trẻ lại nhé”… he he… he…
Với giới “Tập luyện” của chúng tôi thì sức khỏe là cái “đinh” vì đó là thứ mà chúng tôi “thừa mứa”. Càng lớn tuổi sự mong mỏi của chúng tôi về Tâm thức là càng phải chín chắn, điềm đạm, uyên bác, vô ưu… như một người già đã 120 tuổi trở lên. Về Thể chất, chúng tôi lại mong mỏi sẽ trở về với tuổi “Ô mai”, hoặc chí ít thì cũng là tuổi “Đôi mươi”. Chính vì vậy khi chúng tôi gặp mặt nhau, thì không có hỏi han về Sức khỏe, mà hỏi han về “Sức trẻ”… hê… hê… hê…
Ví dụ, chúng tôi sẽ hỏi nhau khi gặp gỡ: “Lùi lại đâu rồi?”. Câu trả lời sẽ là: “Cỡ 50”, “Cỡ 40”…. hay là “Đôi mươi”… chẳng hạn.
“Mãi mãi tuổi đôi mươi”
Và khi chia tay chúng tôi rất ít khi chúc tụng bằng lời nói. Chúng tôi thường dùng biểu tượng của ngón tay để chúc nhau khi chia xa.
Ví dụ sẽ chìa 2 ngón, ngón trỏ và ngón giữa lên. Đó không phải là biểu tượng của chữ V của Victoria – Chiến thắng, mà ý nói là “Mãi mãi tuổi đôi mươi”.
Hoặc là dùng ngón trỏ và ngón cái khoanh lại vòng tròn để chúc nhau. Đó không phải là biểu tượng của chữ “OK” như thường lệ, mà đó là lời cầu chúc: “Cố trở về thuở Sơ sinh nhé”…
Nhiều khi tôi trộm nghĩ, các bậc Đế vương hay các vị Thánh hiền tu Tiên ngày xưa có ai được sung sướng khoái tỷ như tôi bây giờ không nhể. Chắc không đâu!!!… hì… hì… hì…
“Đế vương công” hay “Thần tiên pháp”
Mục đích sống của tôi là làm thế nào cho mình và mọi người luôn luôn được: “Khoan khoái – Vui vẻ – Khỏe khoắn”. Vụ này tôi thường gọi đùa là “Đế vương công” hay là “Thần tiên pháp”.
Tôi chả ham giải thoát đi đâu đâu cả, và cũng không muốn về miền Cực lạc hay Thiên đường nào hết. Cứ đời này, kiếp này, hiện tại này… khoan khoái dễ chịu, vui vẻ khỏe khoắn… mà không làm tổn hại đến ai là được. Chuẩn vậy mà tàn tàn hít thở thôi….
Khoan khoái rồi, vui vẻ rồi, khỏe khoắn rồi…. giờ lại nghĩ chuyện, bày trò khác cho nó áp phê hơn… he… he.. he….
Chuyện “cổ thư” và đêm rằm tháng 7
Nghe “cổ thư” nói rằng đêm trăng tròn tháng 7 Âm lịch, lấy hoa hồng làm bồ đoàn tọa thiền, hay làm gối ngọa tàm thì trong mộng gặp được “Ma nữ đa tình”.
Lấy oải hương mà làm thì mộng có được “Hồ ly thành tiên”. Lấy cúc hoa mà làm ắt có “Thanh xà, Bạch xà tu ngàn năm” về bầu bạn.
Nếu trộn cả Hồng hoa, Oải hương và Cúc hoa mà làm thì chắc chắn sẽ có các “Chị em họ” của Hằng Nga xuống múa hát, quấn quít, ngả ngớn mua vui….
Toàn đực rựa… He he he… Chán!
Bố khỉ! Mình nghe làm theo, làm riêng từng gối và cả trộn chung. Loay hoay hết tọa lại ngọa suốt cả đêm 14 và đêm 15 trong rằm tháng 7 này.
Chả thấy Tiên nữ, hay Ma nữ nào giáng trần cả. Trong mơ mơ màng màng chỉ thấy mình ngồi đánh cờ với mấy ông bạn cũ, và ngồi uống trà với mấy thằng đệ.
thư em ướp nụ lan vàng lời em gió núi chiên đàn thoảng xa áo em phất cõi di đà ngón chân em nở cánh hoa đại từ
(trích trong Động Hoa Vàng của Phạm Thiên Thư)
Hôm rồi đi dự lễ Phật Đản ở Chùa Viên Giác có một việc nhỏ xảy ra mà tôi cứ băn khoăn mãi trong lòng. Trước lúc vào lễ chính ở Chính Điện có đứa nhỏ mặc áo tràng (áo dành để đi lễ chùa) đi theo Mẹ là một Phật tử thuần thành thấy các vị Tăng Lữ đi vào chánh điện mặc đủ các loại Y lễ khác nhau, vị thì choàng Y vàng ngoài áo lam, vị thì choàng Y vàng ngoài áo màu đà, có vị thì choàng Y nhưng để lộ vai trần. Y cũng đủ màu và có nhiều mảnh ghép khác nhau.
Đứa trẻ hỏi Mẹ: “Mẹ ơi, sao mỗi Thầy mặc một kiểu áo quần khác nhau vậy? Thầy Trụ Trì và quí Thầy nhà mình đắp y vàng qua áo tràng màu vàng, còn có nhiều Thầy khác sao lại chỉ quấn y qua vai thôi, có phải là để phân biệt đẳng cấp ai to ai nhỏ không hả Mẹ?”
Bà mẹ ôn tồn trả lời con: “Không phải là phân biệt đẳng cấp đâu con ạ mà là để phân biệt Tông Phái”.
“Là Tông Phái gì hở Mẹ?” – đứa bé hỏi lại.
“Là để phân biệt Thiền Tông và Tịnh Độ Tông đó con”.
Nghe bà mẹ trả lời tôi không dám nói gì cả dù biết rằng bà mẹ trả lời con không đúng.
Sau đó tôi có thử hỏi dò một số Phật tử thành tâm khác, trong đó có một vài người đã tham gia sinh hoạt gia đình Phật tử đã mấy chục năm rồi mà chính họ cũng không phân biệt được Y lễ của Tăng Lữ như thế nào. Đối với người Phật tử còn vậy, còn quí Đàn na Tín chủ khác không sinh hoạt Phật tử nhưng đi lễ Chùa thường xuyên thì còn mù mờ hơn nữa.
Tôi cứ băn khoăn mãi không hiểu vì sao trong sinh hoạt gia đình Phật tử lại không giảng giải rõ về Y lễ của giới Tăng Lữ cho Phật tử hiểu. Tôi có gọi điện hỏi một vị Tỳ Kheo quen biết thì vị này nói trong giới luật không cho phép người Phật tử tại gia biết rõ giới luật của giới xuất gia, có lẽ chính vì vậy mà không có những tiết giảng về Y lễ của giới xuất gia cho người Phật tử biết.
Tôi hơi ngạc nhiên hỏi lại: “Bạch Thầy, nhưng Y lễ của giới Xuất gia thì cũng mặc trước công chúng, ai cũng thấy ai cũng biết cơ mà”.
Thầy trả lời: “Thấy thì thấy, biết thì biết, đó không còn là phạm vi của giới luật nữa”.
Tôi nói: “Bạch Thầy, những điều con biết, con thấy có thể phổ biến cho bạn bè quen biết thấy và biết thêm có phạm giới không?”
Thầy trả lời là không phạm giới vì tôi không phải là Tăng Lữ.
Tôi thử kiểm nghiệm một lần nữa là hỏi thêm nhiều người xem họ có phân biệt được Y lễ của quí vị Tăng Lữ hay không thì hầu như những người quanh tôi, kể cả những người thường hay đi lễ chùa thường xuyên, họ đều không biết hoặc biết rất mù mờ về Y phục của giới Tỳ Kheo.
Trong khi đó Y lễ của giới xuất gia chiếm một vị trí rất quan trọng trong các nghi tiết của Phật Giáo. Từ nhân duyên này hôm nay tôi gửi đến quí vị thân hữu một bài viết có thể giúp cho quí vị thêm chút kinh nghiệm khi tiếp xúc với những tình huống có liên quan đến Chùa Chiền.
Y Phục Của Tăng Lữ
Trước lúc tìm hiểu về lễ phục và y phục của giới Tăng sĩ, các bạn cần phải hiểu sơ về một vài khái niệm về Phật giáo có liên quan đến Y phục của giới xuất gia.
Tông Phái trong Phật Giáo
Đầu tiên các bạn cần phải phân biệt Tông Phái trong Phật Giáo như thế nào.
Đạo Phật dù ở đâu trên thế giới cũng chỉ có hai Phái tượng trưng cho hai con đường đi đến cùng một mục đích duy nhất là Giải Thoát. Hai con đường đó là Một Con Đường Hẹp và Một Con Đường Lớn. Con Đường Hẹp thì chỉ đi được một người hay ít người. Con Đường Lớn là con đường dành cho nhiều người đi được cùng một lúc đến đích.
Con Đường Hẹp đó chính là Phái Tiểu Thừa, Con Đường Lớn là Phái Đại Thừa. Đó là hai Phái Phật Giáo hiện đang tồn tại và hoạt động trên thế giới. Phật Giáo Tiểu Thừa là Phật Giáo của các nước như Tích Lan, Thái Lan, Cao Miên, Miến Điện, Lào…. Phật Giáo Đại Thừa bao gồm Phật giáo của các nước như Nhật Bản, Đại Hàn, Trung Quốc, Việt Nam, Tây Tạng, Mông Cổ….
Còn Tông Phật Giáo là chỉ phương thức hành trì tu tập để đạt đến quả vị trong Đạo Phật. Tông chỉ về Pháp Môn Tu, ví dụ như pháp môn phá giải Nghi Vấn để đạt đến sự thông ngộ thì gọi là Thiền Tông; pháp môn dựa vào sự hành trì kinh kệ để đạt đến cảnh giới an lạc thì gọi là Tịnh Độ Tông; pháp môn dựa vào sự hành trì kinh Hoa Nghiêm thì gọi là Hoa Nghiêm Tông… Đức Phật đã dạy cho hàng xuất gia và tại gia cả thảy có 84.000 (tám vạn bốn ngàn) Pháp môn, mỗi Pháp Môn có thể thành lập một Tông chỉ riêng.
Lễ phục và Y phục của Tăng Ni hầu như chỉ khác nhau ở Phái chứ không khác nhau ở Tông.
Cấp bậc trong giới xuất gia
Điều thứ hai mà các bạn cần phân biệt là cấp bậc trong giới xuất gia, điều này rất quan trọng trong Y phục của Tăng-Ni.
Giới Tu sĩ Phật giáo có hai Giới Đoàn:
1) TĂNG: là Nam giới xuất gia, khi mới vào chùa còn nhỏ gọi là Điệu. Thọ 10 giới gọi là Sa Di (cũng gọi là Chú). Khi thọ giới Tỳ Kheo thì gọi là Đại Đức, sau đó có Phẩm hạnh và đủ đức độ và thời gian thì tấn phong lên hàng Thượng Toạ, cấp bậc cuối cùng là Hòa Thượng.
2) NI: là Nữ giới xuất gia, người mới xuất gia thì gọi là Điệu Chị. Thọ 10 giới thì gọi là Ni Cô. Thọ giới Tỳ Kheo Ni thì gọi là Sư Cô. Đầy đủ phẩm hạnh và thời gian thì tăng lên hàng Ni Sư và cuối cùng là Sư Bà. Có nghĩa là hàng Ni Cô thì giống Chú bên tăng, Sư Cô thì giống Đại Đức, Ni Sư thì giống Thượng Tọa, còn Sư Bà thì giống Hòa Thượng. (Đặc biệt bên Đại Thừa mới có Ni giới tu đến các bậc phẩm hạnh ấy thôi. Chứ bên Tiểu Thừa người Nữ xuất gia rất giới hạn nên không phân chia cấp bậc như vậy. Đa số xuống tóc vào chùa mặc áo tràng phục vụ sự Đạo nên chỉ gọi chung là giới Bạch Y mà thôi).
Lễ phục và Y phục của hai phái Đại Thừa và Tiểu Thừa
Về lễ phục cũng như y phục tăng sĩ của hai phái Đại Thừa và Tiểu Thừa khác nhau rất nhiều. Tiểu Thừa Phật Giáo Chư Tăng đắp y quấn màu vàng hở vai, lúc đi ra ngoài làm việc hay hành lễ đều giống nhau vậy. Trong khi đó bên Đại Thừa ngoài chiếc y vàng đắp khi lễ Phật, chư Tăng Ni còn có các loại áo khác mặc để lúc đi ra đường hay làm việc.
Ví dụ tăng sĩ Việt Nam thường hay mặc màu đà (nâu sồng) hay màu lam mỗi khi ra đường hay khi làm việc (Ni thì thường mặc áo lam hơn là màu đà). Giới tăng sĩ Nhật Bản thì thường mặc áo Kimono màu đen, Tăng sĩ Đại Hàn mặc áo màu lam, Tăng sĩ Trung Hoa mặc áo màu đen hoặc màu đà. Y phục thường ngày của tăng sĩ của các nước Đại Thừa Phật Giáo khác nhau rất nhiều.
Áo Nhật Bình
Riêng Việt Nam thì có loại áo Nhật Bình là loại thông dụng nhất. Loại áo này có một hàng nút thẳng từ cổ xuống chân và có hình chữ nhật ngay trước ngực. Loại áo này chỉ có những vị xuất gia thọ 10 giới trở lên (Sa Di, Ni Cô) mới được mặc. Còn những người mới xuất gia chỉ được mặc áo 5 thân như loại áo của Phật tử tại gia thôi. Kiểu áo này bên Tiểu Thừa không có quy định.
Tăng Ni khi đã thọ giới Sa Di (ít nhất phải ở chùa phải được trên 5 năm và thọ 10 giới) lúc làm lễ bên trong mặc áo nhật bình màu lam, bên ngoài đắp lên mình một cái mạn y màu vàng gồm hai mảnh vải nối lại với nhau.
Sau đó phải 5 năm nữa tiếp tục học tập kinh điển cũng như giáo lý và tu tập phẩm hạnh, nếu có khả năng sẽ được thọ giới Tỳ Kheo. Lúc bấy giờ phải qua một kỳ khảo hạch giới luật kinh điển do ban tuyên luật của Đại giới đàn hạch hỏi, nếu đậu mới được phép đắp 3 Y Tỳ Kheo: là Y Ngũ Điều, Y Thất Điều và Y Cửu Điều.
Ba Y của Tỳ Kheo
Y Ngũ Điều: là y được may bởi 5 mảnh vải thành 5 hàng dài, mỗi hàng bao gồm một miếng dài và một miếng ngắn.
Y Thất Điều: là y được may bằng 7 mảnh vải thành 7 hàng dài, mỗi hàng 2 miếng dài và 1 miếng ngắn.
Y Cửu Điều: là y được may bằng 9 mảnh vải thành 9 hàng, mỗi hàng bao gồm 2 miếng dài, 1 miếng ngắn.
Hình của các miếng y gọi là Phước Điền Y (ruộng phước), nhờ các “ruộng phước” này mà các đàn na thí chủ gieo công đức vào đây để tạo duyên lành với Phật Pháp.
Y Ngũ Điều có thể sử dụng bất kỳ chỗ nào cũng có thể đắp được cả. Y Thất Điều chỉ được sử dụng ở những nơi chốn sạch sẽ như ở Chùa hay là lúc ăn cơm. Còn Y Cửu Điều chỉ đắp khi nào đến chỗ đông người, khi đi khất thực (ăn xin), nhập chúng (tiếp xúc với tín chủ), thọ trai, khi đi nghe giảng kinh, thuyết pháp, khi lễ tiếp một vị Hòa Thượng, một vị Yết Ma (giáo luật)….
Một vị Tăng Ni khi thọ giới Tỳ Kheo rồi có được 3 y trên, một bình bát và một tọa cụ (Bồ đoàn, miếng vải trải ngồi khi tham thiền hoặc lễ Phật).
Vị Tân Tỳ Kheo được mặc áo lễ vàng bên trong, còn Tân Tỳ Kheo Ni thì không được mà bên trong chỉ được phép mặc áo tràng màu lam mà thôi. Khi lên đến Sư Bà thì có thể được mặc chứ Ni Sư trở xuống không được mặc áo tràng màu vàng.
Các loại Y cao cấp
Ngoài những Pháp Y chủ yếu ấy ra, giới luật còn quy định thêm các Y cao cấp hơn cho các vị Cao Hạ lạp, các vị Thượng Toạ và các vị Hòa Thượng lớn tuổi như các loại Y 11 điều, Y 15 điều, Y 17 điều, Y 19, Y 21, Y 23 và Y 25 điều. Các loại Y trên chỉ còn tồn tại trong giới Tăng sĩ Tiểu Thừa.
Ngày nay trong Phật giáo Đại Thừa chỉ còn lại 4 loại là Y Ngũ, Y Thất, Y Cửu và Y Nhị Thập Ngũ (Y 25 điều).
Y 25 điều gồm 25 mảnh vải khổ dài chắp lại với nhau, mỗi khổ có 4 miếng dài và một miếng ngắn. Y này còn gọi là Y Bá Hạp, có nghĩa là được nối cả trăm mảnh Phước Điền lại với nhau. Y này chỉ dùng cho các bậc Đại Trưởng Lão, Đại Tăng Chánh hay Đại Lão Hòa Thượng mới được đắp.
Các vị Hòa Thượng thời xưa còn may bằng nhiều màu khác nhau chứ không riêng gì một màu vàng. Đặc biệt ở Trung Hoa thì lại rất chuộng màu đỏ (Xem phim Tàu thấy các Vị Trụ Trì, Trưởng lão hay Thủ Tọa Đạt Ma Đường… của Thiếu Lâm Tự hay choàng là loại Y 25 này đây).
Mão, Tích Trượng và Phất Trần
Chư vị Hòa Thượng khi đăng đàn thuyết pháp hay dẫn lễ có đội thêm một cái mão gọi là mão Hiệp Chưởng (giống như hai tay chắp vào nhau đưa lên cao). Hoặc là đội mũ Tỳ Lư, mũ 6 cánh như mũ của ngài Tam Tạng hay ngài Địa Tạng Vương Bồ Tát đội vậy). Ngoài ra Vị Hoà Thượng còn cầm nơi tay một cái Tích Trượng hay một cái Phất Trần để tăng thêm vẻ uy nghi tùy theo lễ như lễ cầu siêu, cầu an hay chẩn tế cô hồn….
Những thay đổi theo từng quốc gia và thời đại
Giới luật chung là như vậy nhưng thực ra mỗi một quốc gia Phật Giáo có những cách thay đổi riêng phù hợp với phong thổ của địa phương mình.
Và ngày nay ngay cả ở Việt Nam mình cũng có nhiều thay đổi, có nhiều nơi vẫn không tuân thủ theo giới luật xưa. Ví dụ Ni Giới ở ngoài Bắc thích mặc áo nâu hơn, rất hiếm khi thấy mặc áo lam và có nhiều vị chưa phải là Sư Bà mà vẫn mặc áo tràng bên trong màu vàng và không đắp y khi làm lễ. Một số nhà sư Tiểu Thừa vùng Đồng bằng sông Cửu Long đắp y hở vai nhưng chân lại mang dép khi đi hành hương và khất thực.
Đó là những thay đổi cho hợp với thời mạt pháp. Nhưng chung quy lại tất cả vẫn tuân thủ theo giới luật Tứ Y. Là sử dụng rất nghiêm túc 4 thứ Y pháp: Ngũ Y, Thất Y, Cửu Y và Nhị Thập Ngũ Y. Vì vậy khi chúng ta thấy chư Tăng Ni đắp y thì chúng ta cũng dễ dàng phân biệt được cấp bậc trong giới Tăng Lữ.
