Thở bằng miệng khi ngủ có sao không?

Mũi không đơn thuần là hai “lỗ lấy không khí”. Không khí đi qua mũi được lọc, làm ấm và làm ẩm trước khi xuống đường hô hấp. Vì thế, trong trạng thái nghỉ và khi đường mũi thông thoáng, thở bằng mũi là con đường sinh lý tự nhiên đáng được ưu tiên. Nhưng điều quan trọng nhất không phải cố khóa miệng lại bằng mọi giá; điều cần tìm là vì sao cơ thể phải mở miệng để thở khi đang ngủ.

Thở bằng miệng khi ngủ có sao không?

Thở miệng một vài đêm do cảm lạnh hoặc nghẹt mũi khác hoàn toàn với việc đêm nào cũng há miệng để thở. Nếu tình trạng xảy ra thường xuyên, nó đáng được chú ý.

Khi thở bằng miệng, không khí đi qua khoang miệng thay vì chủ yếu qua mũi. Điều này dễ làm niêm mạc miệng mất ẩm, vì thế một trong những biểu hiện điển hình nhất là khô miệng và khô họng khi thức dậy.

Ở một số người, thở miệng ban đêm còn xuất hiện cùng với ngáy hoặc tình trạng đường thở bị cản trở trong lúc ngủ. Khi ấy, thở miệng không còn chỉ là một “thói quen xấu”, mà có thể là một dấu hiệu cần tìm nguyên nhân phía sau.

Tại sao cơ thể lại chọn thở bằng miệng khi ngủ?

Câu hỏi quan trọng hơn “làm sao ngậm miệng lại?” là “tại sao miệng phải mở?”

Cơ thể không quan tâm đến việc bạn muốn trở thành người “thở mũi chuẩn”. Nếu đường mũi bị cản trở và cơ thể cần không khí, miệng trở thành một đường thở bổ sung.

Những nguyên nhân thường gặp có thể bao gồm:

• Nghẹt mũi do cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp.
• Viêm mũi dị ứng khiến niêm mạc phù nề và đường mũi hẹp lại.
• Bất thường cấu trúc như vẹo vách ngăn hoặc những yếu tố làm giảm độ thông thoáng của mũi.
• Polyp hoặc các vấn đề vùng mũi – xoang ở một số người.
• Tư thế ngủ và cấu trúc đường thở khiến luồng khí bị hạn chế hơn khi nằm.
• Ngáy hoặc ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, đặc biệt nếu kèm các dấu hiệu bất thường khác.

Vì thế, thở miệng có thể là kết quả chứ không phải nguyên nhân đầu tiên. Chỉ tìm cách ép miệng đóng lại mà không quan tâm đường mũi có thực sự thông hay không là xử lý phần ngọn.

Tại sao mũi lại thích hợp cho việc hô hấp khi nghỉ?

Mũi là một cấu trúc điều hòa không khí rất tinh tế. Khi không khí đi qua hốc mũi, nó được lọc, làm ấm và làm ẩm trước khi tiếp tục xuống đường hô hấp.

Lông mũi, niêm mạc và hệ thống nhầy – lông chuyển cùng tham gia giữ lại một phần bụi và các hạt từ môi trường. Luồng khí qua mũi cũng tiếp xúc với nitric oxide được tạo ra trong vùng mũi và các xoang cạnh mũi, một phân tử có vai trò sinh học trong hệ hô hấp và tuần hoàn.

Vì vậy, câu hỏi thở bằng mũi hay bằng miệng tốt hơn? không đơn giản là vấn đề sở thích. Trong điều kiện nghỉ ngơi và đường mũi thông thoáng, mũi được cấu tạo để đảm nhiệm phần lớn công việc hô hấp.

Thở miệng ban đêm vì sao khiến sáng dậy khô miệng?

Nước bọt không chỉ khiến miệng dễ chịu. Nó còn tham gia bảo vệ mô mềm trong khoang miệng, hỗ trợ làm sạch và góp phần duy trì môi trường răng miệng.

Khi miệng mở hàng giờ và không khí liên tục đi qua, nước bọt dễ bay hơi hơn và khoang miệng trở nên khô.

Người thở miệng ban đêm vì thế có thể thức dậy với:

• Miệng khô và dính.
• Cổ họng khô hoặc rát.
• Muốn uống nước ngay khi tỉnh dậy.
• Hơi thở buổi sáng khó chịu hơn.
• Môi khô hoặc nứt ở một số người.

Nếu hiện tượng này xảy ra gần như mỗi sáng, đừng chỉ đặt một cốc nước cạnh giường. Hãy xem khô miệng như một manh mối để tìm hiểu cách mình đang thở trong lúc ngủ.

Thở bằng miệng có liên quan đến ngáy không?

Có thể có liên quan, nhưng không phải mọi người thở miệng đều ngáy và cũng không phải mọi tiếng ngáy đều do thở miệng.

Khi ngủ, các mô ở vùng họng thư giãn. Nếu đường thở bị thu hẹp, luồng khí đi qua có thể làm các mô rung lên và tạo tiếng ngáy. Nghẹt mũi cũng có thể làm tăng xu hướng chuyển sang thở bằng miệng.

Điều đáng chú ý không phải chỉ là tiếng ngáy lớn hay nhỏ, mà là ngáy đi kèm điều gì.

Nếu người ngủ cùng nhận thấy bạn đang ngáy rồi bỗng im lặng một khoảng, sau đó thở hổn hển hoặc giật mình lấy hơi trở lại, đây là tình huống khác hẳn tiếng ngáy thông thường.

Thở miệng khi ngủ có thể liên quan đến ngưng thở khi ngủ

Đây là điểm quan trọng nhất không nên bỏ qua khi tìm hiểu thở bằng miệng khi ngủ có sao không?

Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ xảy ra khi đường thở trên bị thu hẹp hoặc đóng lại lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, làm luồng khí giảm hoặc tạm ngừng dù cơ thể vẫn cố gắng hô hấp.

Thở bằng miệng không có nghĩa bạn chắc chắn mắc ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, nếu nó đi kèm những dấu hiệu sau, cần chú ý hơn:

• Ngáy lớn thường xuyên.
• Có những khoảng ngừng thở được người khác quan sát thấy.
• Giật mình, nghẹn hoặc thở hổn hển trong đêm.
• Đau đầu vào buổi sáng.
• Buồn ngủ nhiều vào ban ngày dù đã ngủ đủ giờ.
• Khó tập trung, mệt mỏi kéo dài.

Trong những trường hợp này, mục tiêu không còn là học một kỹ thuật thở dễ ngủ. Điều quan trọng hơn là đánh giá nguyên nhân của đường thở và chất lượng hô hấp trong lúc ngủ.

Có nên dùng băng dán miệng khi ngủ để ép mình thở mũi?

Đây là xu hướng đang được nhắc đến rất nhiều: dán kín miệng trước khi ngủ với hy vọng buộc cơ thể phải thở bằng mũi.

Ý tưởng nghe có vẻ hợp lý: nếu thở mũi tốt hơn, chỉ cần đóng đường miệng lại.

Nhưng cách suy luận ấy bỏ qua câu hỏi quan trọng nhất: đường mũi của bạn có thực sự thông không?

Nếu một người đang nghẹt mũi, có cản trở đường thở hoặc có khả năng mắc rối loạn hô hấp khi ngủ, việc tự ý khóa một đường thở dự phòng không phải cách nên thử một cách tùy tiện.

Đừng dán miệng trước rồi mới đi tìm nguyên nhân sau. Nếu đêm nào cũng thở miệng, trước hết cần xác định vì sao cơ thể lại lựa chọn con đường ấy.

Làm sao biết mình có thở miệng khi đang ngủ?

Vì chúng ta đang ngủ nên chính người trong cuộc thường không biết mình đã thở thế nào suốt đêm. Có thể bắt đầu bằng những dấu hiệu rất đơn giản.

• Sáng dậy miệng khô thường xuyên.
• Môi hoặc cổ họng khô.
• Người ngủ cùng thấy bạn há miệng.
• Có tiếng ngáy.
• Thức dậy phải uống nước ngay.
• Mũi thường xuyên nghẹt vào ban đêm.
• Ngủ đủ nhưng sáng vẫn cảm giác không phục hồi.

Một đêm khô miệng chưa nói lên nhiều điều. Nhưng nếu nhiều dấu hiệu lặp lại trong thời gian dài, mẫu hình mới là thứ đáng quan tâm.

Làm gì để chuyển dần từ thở miệng sang thở mũi?

Nếu đường mũi bình thường và không có vấn đề hô hấp khi ngủ, việc rèn thói quen thở mũi vào ban ngày có thể giúp bạn nhận biết rõ hơn kiểu thở của mình.

Có thể bắt đầu rất đơn giản:

• Quan sát hơi thở khi ngồi yên: miệng khép nhẹ, hàm thả lỏng, không nghiến răng.
• Hít và thở nhẹ qua mũi khi đang nghỉ nếu đường mũi thông thoáng.
• Không cố hít thật sâu: ưu tiên hơi thở nhẹ và tự nhiên.
• Chú ý tình trạng nghẹt mũi: nếu một hoặc hai bên mũi thường xuyên tắc, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố “luyện thở mũi”.
• Quan sát tư thế ngủ: một số người ngáy và khó thở nhiều hơn khi nằm ngửa.

Người mới cũng nên tìm hiểu hít thở đúng cách và tư thế nào tốt nhất để tập thở? thay vì lập tức tìm một kỹ thuật phức tạp.

Thở mũi không có nghĩa phải cố hít thật sâu

Đây là một nhầm lẫn rất thường gặp.

Sau khi biết thở mũi có nhiều ưu điểm, một số người bắt đầu hít thật sâu qua mũi liên tục với suy nghĩ càng nhiều oxy càng tốt.

Nhưng hơi thở khỏe mạnh khi nghỉ không cần phải lớn. Nếu liên tục lấy những hơi quá mức nhu cầu của cơ thể, người tập có thể xuất hiện cảm giác lâng lâng hoặc chóng mặt.

Vì thế, thở mũi nên đi cùng một nguyên tắc khác: êm, nhẹ, phù hợp nhu cầu của cơ thể.

Đó cũng là lý do nên phân biệt “hơi thở sâu” với “hơi thở thật lớn”. Có thể đọc thêm hít thở sâu đúng cách và hơi thở dài, chậm, êm.

Nhìn từ Khí Công: cửa mũi quan trọng, nhưng đừng biến hơi thở thành sự cưỡng ép

Đối với người học Khí Công, câu chuyện thở mũi – thở miệng không nên dừng lại ở khẩu hiệu “mũi tốt, miệng xấu”.

Điều đáng học sâu hơn là chất lượng của hơi thở và trạng thái của toàn thân.

Một người có thể khép miệng nhưng vẫn thở gấp, căng vai và cố lấy thật nhiều không khí. Ngược lại, một người đang nghẹt mũi do bệnh lại không nên cố khóa miệng chỉ để đạt hình thức “thở đúng”.

Trong quá trình học hỏi từ Thầy Lê Thuận Nghĩa, hơi thở luôn cần được đặt trong mối quan hệ với thân – tức – ý. Những công pháp như Âm Dương Thủ, Chèo Đò Công, Tán Hương Công và Thiên Lý Tiêu Dao cho thấy luyện hơi thở không thể tách khỏi trạng thái toàn thân.

Mục tiêu không phải bắt cơ thể tuân theo một hình thức bằng sức mạnh, mà là từng bước tạo điều kiện để hơi thở trở về trạng thái tự nhiên, nhẹ và thông thuận.

Đừng nhầm kỹ thuật thở trước ngủ với hơi thở tự nhiên trong lúc ngủ

Trước khi ngủ, bạn có thể chủ động thực hành một số kỹ thuật như thở 4-7-8 hoặc những bài thở chậm để thư giãn.

Nhưng sau khi ngủ, cơ thể phải tự đảm nhiệm việc hô hấp.

Bạn không thể nằm ngủ mà vẫn chủ động đếm 4 – 7 – 8 suốt tám tiếng. Điều tức trước ngủ chỉ là chiếc cầu giúp cơ thể dịu xuống. Khi giấc ngủ đến, hệ thống điều khiển hô hấp tự động tiếp quản.

Đây là một phân biệt quan trọng: luyện hơi thở khi còn thức và bảo đảm đường thở thông thoáng khi đang ngủ là hai vấn đề liên quan nhưng không giống nhau.

Những sai lầm thường gặp khi phát hiện mình thở miệng

Sai lầm thứ nhất: chỉ cố ngậm miệng. Nếu nguyên nhân nằm ở đường mũi, ép miệng đóng không giải quyết được gốc vấn đề.

Sai lầm thứ hai: tự dán kín miệng ngay lập tức. Trước hết cần chắc chắn đường mũi thông thoáng và không có dấu hiệu đáng ngờ về hô hấp khi ngủ.

Sai lầm thứ ba: nghĩ khô miệng chỉ do thiếu nước. Uống nước có thể làm dễ chịu, nhưng nếu nguyên nhân là thở miệng suốt đêm, tình trạng sẽ tiếp tục lặp lại.

Sai lầm thứ tư: coi ngáy là chuyện bình thường tuyệt đối. Ngáy thường xuyên, đặc biệt khi đi kèm ngừng thở, nghẹn hoặc mệt ban ngày, cần được chú ý.

Sai lầm thứ năm: cố luyện thở để xử lý mọi vấn đề đường thở. Một kỹ thuật điều tức không thể làm thẳng vách ngăn, loại bỏ mọi tắc nghẽn hoặc thay thế việc tìm nguyên nhân của rối loạn hô hấp khi ngủ.

Khi nào thở bằng miệng khi ngủ cần được chú ý đặc biệt?

Nếu chỉ thở miệng vài hôm trong lúc cảm lạnh và sau khi mũi thông lại thì biến mất, tình huống khác hẳn việc xảy ra hàng đêm.

Nên đặc biệt chú ý nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu:

• Thở miệng gần như mỗi đêm.
• Ngáy lớn kéo dài.
• Người nhà thấy có lúc bạn ngừng thở.
• Giật mình vì nghẹn hoặc thiếu hơi.
• Buồn ngủ nhiều vào ban ngày.
• Đau đầu buổi sáng thường xuyên.
• Khô miệng nghiêm trọng mỗi sáng.
• Nghẹt mũi kéo dài hoặc chỉ thở được qua một bên mũi.
• Giấc ngủ không phục hồi dù thời gian ngủ có vẻ đủ.

Trong những tình huống ấy, đừng chỉ tìm một bài tập thở trên Internet. Điều cần làm là xác định vì sao đường thở ban đêm không hoạt động thuận lợi.

Câu hỏi thường gặp về thở bằng miệng khi ngủ

1. Thở bằng miệng khi ngủ có sao không?

Nếu chỉ xảy ra tạm thời khi nghẹt mũi, thường không đồng nghĩa có vấn đề nghiêm trọng. Nhưng thở miệng thường xuyên khi ngủ đáng được tìm nguyên nhân, đặc biệt nếu đi kèm khô miệng, ngáy, nghẹt mũi, giấc ngủ kém hoặc buồn ngủ ban ngày.

2. Tại sao sáng ngủ dậy miệng rất khô?

Một khả năng là bạn đã mở miệng và thở qua miệng trong một phần đáng kể của đêm, khiến nước bọt bay hơi nhanh hơn. Tuy nhiên, khô miệng còn có thể có những nguyên nhân khác, vì vậy nếu tình trạng kéo dài thì không nên tự kết luận chỉ dựa vào một dấu hiệu.

3. Thở bằng miệng khi ngủ có phải là ngưng thở khi ngủ không?

Không. Thở miệng không đồng nghĩa với ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, hai hiện tượng có thể cùng xuất hiện ở một số người. Nếu có ngáy lớn, khoảng ngừng thở, thở hổn hển, nghẹn trong đêm hoặc buồn ngủ quá mức ban ngày, nên đánh giá khả năng có rối loạn hô hấp khi ngủ.

4. Có nên dán miệng để tập thở mũi khi ngủ không?

Không nên tự động dán kín miệng chỉ vì phát hiện mình thở miệng. Nếu mũi đang tắc hoặc có vấn đề đường thở chưa được nhận biết, việc ép đóng miệng không xử lý được nguyên nhân. Trước tiên hãy tìm hiểu tại sao bạn không duy trì được thở mũi trong lúc ngủ.

5. Tập Khí Công có giúp bỏ thói quen thở miệng không?

Luyện Khí Công lâu dài có thể giúp người tập nhận biết hơi thở, tư thế và trạng thái cơ thể tinh tế hơn, nhưng không nên coi Khí Công là cách xử lý mọi nguyên nhân của thở miệng khi ngủ. Nếu nguyên nhân là tắc nghẽn đường mũi hoặc rối loạn hô hấp trong giấc ngủ, cần giải quyết chính nguyên nhân ấy.

Đừng chỉ đóng miệng – hãy hỏi vì sao cơ thể phải mở miệng

Vậy cuối cùng, thở bằng miệng khi ngủ có sao không? Một vài đêm do nghẹt mũi không giống với việc đêm nào cơ thể cũng phải mở thêm một đường để lấy không khí.

Điều đáng quan tâm không phải là “miệng có mở hay không” một cách đơn độc.

Điều đáng quan tâm là: mũi có thông không? Bạn có ngáy không? Hơi thở có bị gián đoạn không? Sáng dậy có khô miệng không? Ngủ đủ nhưng ban ngày vẫn kiệt sức không?

Đó là cách nhìn sâu hơn vào hơi thở.

Trên con đường học tập tại Thuận Nghĩa Dưỡng Sinh Đường, chúng ta càng luyện càng thấy rằng “thở đúng” không phải là dùng ý chí bắt cơ thể thực hiện một hình thức đẹp mắt. Hơi thở đúng trước hết phải thông thuận, tự nhiên và phù hợp với trạng thái thực tế của thân.

Vì vậy, nếu bạn đang băn khoăn thở bằng miệng khi ngủ có sao không?, đừng vội mua một cuộn băng dán miệng. Hãy bắt đầu bằng việc quan sát cơ thể. Nếu mũi thông, hãy nuôi dưỡng thói quen thở mũi nhẹ nhàng khi thức. Nếu mũi thường xuyên tắc, hãy tìm nguyên nhân. Nếu có ngáy lớn, ngừng thở hoặc nghẹn trong đêm, hãy coi đó là tín hiệu cần được đánh giá nghiêm túc.

Hơi thở tốt không bắt đầu bằng việc ép miệng đóng lại. Nó bắt đầu bằng một đường thở thông, một thân thể buông lỏng và một hơi thở ngày càng nhẹ, êm, tự nhiên.