Tập khí công có tác dụng gì?

Nói ngắn gọn, tập Khí Công đúng phương pháp có thể mang lại một hình thức vận động có kiểm soát, rèn khả năng phối hợp và thăng bằng, giúp người tập nhận biết căng thẳng của cơ thể, luyện hơi thở, sự chú tâm và khả năng thư giãn. Nhưng tác dụng sâu nhất không xuất hiện sau vài buổi. Nó hình thành khi phương pháp được lặp lại đủ lâu để trở thành Công.

Muốn biết tác dụng của Khí Công, trước hết phải hiểu mình đang tập cái gì

Khí Công không phải một bài tập duy nhất.

Trong thế giới Khí Công có động công, tĩnh công, điều tức, những phương pháp phối hợp âm thanh với hơi thở và nhiều hệ thống luyện tập khác nhau. Vì thế, không thể lấy tác dụng của một bài rồi gán cho toàn bộ Khí Công.

Một cách hữu ích để nhìn Khí Công là qua ba yếu tố:

• Thân: tư thế, cấu trúc, thăng bằng, chuyển động và khả năng thả lỏng.
• Tức: hơi thở và sự phối hợp giữa hơi thở với thân.
• Ý: sự chú ý, nhận biết và trạng thái tâm trong lúc luyện.

Khi ba phần này được luyện cùng nhau, Khí Công không còn đơn thuần là “tập thể dục thật chậm”.

Thân động mà Ý biết. Hơi đi mà Ý không cưỡng. Thân – Tức – Ý dần bớt rời rạc.

Đó mới là nền tảng để hiểu tập khí công có tác dụng gì?

1. Khí Công giúp cơ thể vận động mà không nhất thiết phải vận động mạnh

Không phải mọi hình thức vận động tốt đều phải khiến người tập thở hổn hển hoặc đổ mồ hôi thật nhiều.

Nhiều bài động công sử dụng những chuyển động liên tục, có kiểm soát với:

• Chuyển trọng tâm.
• Xoay thân.
• Mở – khép tay.
• Co – duỗi.
• Lên – xuống.
• Phối hợp tay, chân và thân mình.

Những bài như Âm Dương Thủ, Chèo Đò Công, Tán Hương Công hay Thiên Lý Tiêu Dao cho thấy cơ thể có thể được vận động theo cách rất khác so với chạy bộ hay tập tạ.

Điểm đáng chú ý không chỉ là “đã vận động bao nhiêu”, mà còn là “đã vận động như thế nào”.

2. Khí Công rèn khả năng nhận biết chính cơ thể mình

Đây là một tác dụng thường bị đánh giá thấp.

Nhiều người sống nhiều năm trong cơ thể của mình nhưng rất ít khi nhận ra:

Vai đang nhấc lên.

Hàm đang siết.

Bụng đang gồng.

Ngực đang cứng.

Trọng lượng luôn dồn về một bên.

Khi cúi xuống, lưng làm thay công việc của hông.

Khi đưa tay lên, vai lập tức nhô theo.

Khí Công buộc người tập phải quay sự chú ý trở lại thân thể.

Không nhận ra sức thừa thì rất khó bỏ sức thừa.

Khi khả năng cảm nhận thân tốt dần lên, người tập không chỉ sửa động tác trong giờ luyện mà còn có thể bắt đầu nhận ra những thói quen ấy khi ngồi, đứng, đi lại và làm việc.

3. Khí Công có thể rèn thăng bằng và chuyển trọng tâm

Một động tác nhìn bằng mắt có thể rất chậm, nhưng bên trong nó vẫn có sự chuyển dịch liên tục của trọng tâm.

Trọng lượng từ chân này sang chân kia.

Thân xoay nhưng không mất trục.

Tay chuyển động nhưng thân không bị kéo theo một cách mất kiểm soát.

Đây là lý do nhiều động công nhìn nhẹ nhàng nhưng vẫn đòi hỏi sự phối hợp.

Đi chậm mà vẫn vững khó hơn nhiều so với việc chỉ cố làm chậm.

Khi tập đúng, người tập dần phân biệt được giữa chuyển động thật sự có trọng tâm và động tác chỉ được “diễn” bằng tay.

4. Khí Công giúp học lại nghệ thuật thả lỏng

“Thả lỏng” nghe rất đơn giản.

Nhưng nếu bảo một người:

“Thả vai đi.”

…họ có thể hạ vai xuống bằng một lực khác.

Bảo:

“Thả bụng đi.”

…họ lại cố đẩy bụng ra.

Bảo:

“Thở tự nhiên.”

…họ lập tức bắt đầu điều khiển từng hơi.

Đây là nghịch lý rất thú vị của luyện công: đôi khi chúng ta phải luyện rất lâu mới học được cách không làm những việc thừa.

Thả lỏng trong Khí Công không đồng nghĩa với mềm nhũn.

Thân vẫn có cấu trúc.

Chân vẫn nâng đỡ.

Động tác vẫn rõ.

Nhưng những vùng không cần gồng thì không gồng.

Tùng mà không tán. Mềm mà không nhũn.

5. Khí Công giúp người tập hiểu hơi thở của mình sâu hơn

Hơi thở là một trong những vùng đặc biệt nhất của Khí Công.

Nó vừa có thể diễn ra tự động, vừa có thể được con người chủ động điều chỉnh.

Người tập dần học cách nhận biết:

• Mình đang thở bằng sức hay đang thở thuận.
• Vai có nhấc khi hít vào không.
• Bụng có bị gồng không.
• Lồng ngực và vùng sườn dưới chuyển động thế nào.
• Hơi có phối hợp được với động tác không.
• Mình có thói quen tham hơi, luôn muốn hít thật đầy không.

Đây là nền tảng của hơi thở dưỡng sinh và các phương pháp điều tức sâu hơn.

Điều tức không bắt đầu bằng việc ép hơi. Nó bắt đầu bằng khả năng biết hơi của mình đang như thế nào.

6. Khí Công không dạy “càng thở sâu càng tốt”

Một người mới rất dễ nghĩ rằng tác dụng của Khí Công đến từ việc lấy thật nhiều không khí.

Họ hít đến đầy ngực.

Nâng vai.

Ưỡn ngực.

Cố phình bụng.

Kéo dài hơi bằng ý chí.

Nhưng hơi lớn chưa chắc là hơi tốt.

Trong quá trình luyện, người tập cần dần phân biệt giữa hơi sâu tự nhiên và hơi bị cưỡng ép cho sâu.

Có thể đọc thêm Hít thở sâu đúng cách, Thở bụng là gì? và Thở cơ hoành có phải thở bằng bụng không?.

Hơi tốt không nhất thiết là hơi lớn nhất. Hơi tốt trước hết phải phù hợp.

7. Khí Công giúp phối hợp hơi thở với chuyển động

Đây là bước sâu hơn việc chỉ “biết thở bụng”.

Khi cơ thể chuyển động, hơi thở cũng phải sống trong chuyển động ấy.

Mở.

Khép.

Lên.

Xuống.

Xoay.

Chuyển trọng tâm.

Phát âm.

Tùy công pháp, hơi có thể được phối hợp theo những nguyên tắc khác nhau.

Nhưng khi sự phối hợp tốt dần, người tập không còn cảm thấy mình đang thực hiện hai việc riêng biệt: một bên làm động tác, một bên nhớ phải thở.

Hơi bắt đầu sống trong động tác.

8. Khí Công có thể giúp người tập đi từ căng sang tĩnh

Một ngày hiện đại thường có quá nhiều kích thích.

Điện thoại.

Tin nhắn.

Công việc.

Âm thanh.

Thông báo.

Những suy nghĩ nối tiếp nhau.

Một buổi luyện công tạo ra một khoảng thời gian khác: người tập quay lại với động tác, trọng tâm và hơi thở.

Điều này không có nghĩa cứ tập Khí Công là tâm lập tức hoàn toàn yên.

Thực tế, lúc mới đứng yên, nhiều người mới nhận ra đầu mình đang ồn đến mức nào.

Nhưng đó đã là bước đầu tiên:

nhận ra mình đang loạn.

Từ nhận ra mới có khả năng điều chỉnh.

9. Khí Công rèn sự chú ý

Thử thực hiện một động tác chậm trong vài phút mà đồng thời:

Biết bàn chân đang chịu lực thế nào.

Biết đầu gối đang ở đâu.

Biết eo đang xoay.

Biết vai có căng không.

Biết hơi đang vào hay ra.

Biết tay đang di chuyển.

Và vẫn giữ toàn bộ động tác liên tục.

Đó không còn là vận động vô thức.

Khí Công có thể trở thành một hình thức luyện sự chú ý trong chuyển động.

Ý không phải chỉ là tưởng tượng một thứ bí ẩn bên trong cơ thể.

Ở tầng căn bản, Ý trước hết phải biết thân mình đang làm gì.

10. Khí Công có thể tạo một khoảng chuyển tiếp giữa hoạt động và nghỉ ngơi

Một lợi ích rất thực tế của việc có thời khóa luyện cố định là tạo ra nhịp.

Trước buổi tập, tâm có thể đang bận.

Trong lúc tập, sự chú ý dần quay về thân.

Sau buổi tập nhẹ phù hợp, người tập có thể cảm thấy mình chậm lại và yên hơn.

Đây là lý do có người thích tập vào sáng sớm, trong khi người khác dùng một số bài nhẹ vào chiều tối.

Không nhất thiết có một giờ duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Có thể tham khảo thêm Nên tập Khí Công vào giờ nào?.

11. Khí Công giúp người tập hiểu mối quan hệ giữa Thân – Tức – Ý

Đây có lẽ là một trong những giá trị sâu nhất.

Khi tâm căng, thân có thể gồng.

Khi thân gồng, hơi có thể trở nên khó chịu.

Khi hơi bị cưỡng ép, tâm lại càng chú ý và căng hơn.

Ngược lại:

Khi thân buông bớt sức thừa, hơi có thể thuận hơn.

Khi hơi thuận, tâm có thể bớt bị kéo bởi cảm giác khó chịu.

Khi tâm bớt tán, động tác lại trở nên rõ hơn.

Thân ảnh hưởng Tức. Tức ảnh hưởng Ý. Ý lại quay trở lại ảnh hưởng Thân.

Người muốn đi sâu vào phần này có thể đọc Hơi thở và hệ thần kinh tự chủ.

12. Khí Công có thể trở thành một phương pháp dưỡng sinh lâu dài

Khí Công không đồng nghĩa với toàn bộ dưỡng sinh, nhưng nó có thể là một phần rất đẹp trong đời sống dưỡng sinh.

Dưỡng sinh còn bao gồm:

• Ăn uống.
• Ngủ nghỉ.
• Vận động.
• Nhịp làm việc.
• Tinh thần.
• Khả năng phục hồi.

Vì vậy, tập một giờ buổi sáng không thể bù cho 23 giờ còn lại nếu lối sống hoàn toàn mất cân bằng.

Điều đáng quý là những gì học được trong Khí Công có thể dần đi ra ngoài giờ tập.

Ta nhận ra mình đang gồng vai khi làm việc.

Ta nhận ra hơi đang gấp khi căng thẳng.

Ta nhận ra cơ thể cần đứng lên sau khi ngồi quá lâu.

Ta nhận ra lúc nào nên luyện, lúc nào nên nghỉ.

Đó là nơi Khí Công bắt đầu gặp dưỡng sinh trong đời sống. Có thể đọc thêm Khí Công và dưỡng sinh có giống nhau không?.

13. Khí Công có thể giúp xây dựng thói quen luyện tập bền vững

Không phải ai cũng thích chạy.

Không phải ai cũng thích phòng gym.

Không phải ai cũng muốn tập những môn vận động cường độ cao.

Với một số người, sự chậm rãi, tính lặp lại và chiều sâu kỹ thuật của Khí Công khiến việc tập luyện dễ trở thành một nghi thức hằng ngày.

Và trong luyện công, sự đều đặn có giá trị rất lớn.

Một buổi tập thật dài không tạo ra Công. Một quá trình đúng được lặp lại qua thời gian mới tạo ra Công.

Người mới vì thế không cần lao ngay vào tập hàng giờ. Có thể tham khảo Người mới nên tập thở dưỡng sinh bao lâu mỗi ngày?.

14. Tác dụng sâu hơn đến từ chữ “Công”

Đây là điểm làm Khí Công khác với việc sưu tầm động tác.

Ngày đầu tiên, bạn học hình.

Ngày thứ mười, bạn bắt đầu nhớ trình tự.

Sau một thời gian, bạn phát hiện vai mình luôn dùng sức thừa.

Sau nữa, bạn bắt đầu hiểu trọng tâm.

Rồi hơi thở bớt bị cưỡng.

Rồi tay không còn chạy riêng khỏi thân.

Rồi một động tác tưởng rất đơn giản bắt đầu mở ra nhiều tầng mà ngày đầu bạn không nhìn thấy.

Đó là Công.

Muốn hiểu vì sao Khí Công không thể học chỉ bằng việc xem vài video, nên đọc Công trong Khí Công nghĩa là gì?.

Tác dụng của Khí Công không chỉ nằm trong bài tập. Nó nằm trong những gì quá trình tập làm thay đổi ở người tập.

15. Khí Công không phải thuốc chữa bách bệnh

Đây là ranh giới cần được giữ rất rõ.

Nói Khí Công có giá trị không có nghĩa phải gán cho nó khả năng chữa mọi bệnh.

Khí Công có thể là một hình thức vận động, luyện hơi thở, chú tâm và dưỡng sinh phù hợp với nhiều người, nhưng không nên dùng những tuyên bố tuyệt đối như “tập Khí Công chữa được mọi bệnh” hoặc “không cần điều trị gì khác”.

Một triệu chứng bất thường vẫn cần được nhìn nhận đúng mức.

Chóng mặt không mặc nhiên là “Khí lên đầu”.

Đau dữ dội không mặc nhiên là “đang khai thông”.

Khó thở không mặc nhiên là “Khí đang chạy”.

Tim đập bất thường không nên được coi là dấu hiệu tiến bộ chỉ vì xuất hiện trong lúc luyện.

Tôn trọng Khí Công không đòi hỏi chúng ta thần bí hóa mọi cảm giác trong cơ thể.

16. Không phải càng tập nhiều thì tác dụng càng lớn

Người mới rất dễ rơi vào tâm lý:

30 phút tốt thì 2 giờ chắc phải tốt gấp bốn.

Thở chậm tốt thì càng chậm càng tốt.

Hơi dài tốt thì càng dài càng cao.

Động tác thấp hơn chắc càng có công.

Không nhất thiết.

Cơ thể cần thời gian thích nghi.

Khả năng chú ý cũng có giới hạn.

Kỹ thuật sai nếu được lặp hai giờ chỉ có nghĩa là sai được luyện thêm hai giờ.

Đặc biệt với điều tức, đừng cố kéo dài hơi chỉ để đạt con số. Nếu xuất hiện chóng mặt hoặc cảm giác bất thường khi tập thở, nên dừng việc cưỡng ép và trở lại hơi tự nhiên. Có thể đọc Tập thở bị chóng mặt do đâu?.

Tập Khí Công có tác dụng gì theo từng giai đoạn?

Bảng này không phải một hệ thống cấp bậc cứng nhắc. Nó chỉ cho thấy một điều: tác dụng của luyện công thay đổi theo chiều sâu của người luyện.

Những sai lầm khiến tác dụng của Khí Công giảm đi

Sai lầm thứ nhất: chỉ bắt chước hình bên ngoài. Tay giống nhưng trọng tâm, cấu trúc và sự phối hợp bên trong có thể hoàn toàn khác.

Sai lầm thứ hai: cố thở thật sâu. Điều tức không đồng nghĩa với lấy càng nhiều không khí càng tốt.

Sai lầm thứ ba: quá chú ý đến cảm giác lạ. Tê, nóng, lạnh, rung hoặc những cảm giác khác không nên tự động được coi là thước đo trình độ.

Sai lầm thứ tư: chạy theo công pháp cao cấp. Nền tảng chưa có mà liên tục đổi bài khiến Công khó hình thành.

Sai lầm thứ năm: tập thật nhiều nhưng không sửa. Lặp lại sai vẫn là luyện sai.

Sai lầm thứ sáu: coi Khí Công là phép chữa bách bệnh. Điều này vừa làm sai bản chất của luyện công vừa tạo kỳ vọng không thực tế.

Làm thế nào để nhận được nhiều giá trị hơn từ việc tập Khí Công?

Người mới không cần quá nhiều bí quyết. Một số nguyên tắc nền tảng đã đủ quan trọng:

• Học ít nhưng học kỹ.
• Ưu tiên đúng động tác trước khi chạy theo cảm giác.
• Không cưỡng hơi.
• Không chạy theo thời lượng.
• Quan sát sức thừa trong thân.
• Luyện đều.
• Sửa sai thường xuyên.
• Đừng vội tự ghép nhiều phương pháp với nhau.

Người muốn đi sâu có thể tìm hiểu Tại Sao Bạn Nên Học Khí Công Với Thầy Lê Thuận Nghĩa? để thấy giá trị của việc có hệ thống và người hướng dẫn trong quá trình xây dựng nền tảng.

Câu hỏi thường gặp về tác dụng của Khí Công

1. Tập khí công có tác dụng gì?

Tập khí công có tác dụng gì? Tùy công pháp và cách luyện, Khí Công có thể cung cấp một hình thức vận động có kiểm soát, rèn thăng bằng và phối hợp, tăng khả năng nhận biết cơ thể, luyện hơi thở, sự chú ý và khả năng thư giãn. Giá trị quan trọng nhất đến từ quá trình luyện đúng và đều đặn chứ không phải một động tác thần kỳ.

2. Tập Khí Công bao lâu thì thấy tác dụng?

Không có một mốc thời gian đúng cho tất cả mọi người. Một số thay đổi về cảm nhận thân, khả năng nhớ động tác hoặc trạng thái sau buổi tập có thể được nhận ra tương đối sớm; trong khi thăng bằng, phối hợp, điều tức và công phu cần được tích lũy lâu dài. Không nên lấy cảm giác mạnh làm tiêu chuẩn duy nhất của tiến bộ.

3. Tập Khí Công mỗi ngày có tốt không?

Có thể luyện thường xuyên nếu công pháp và cường độ phù hợp. Tuy nhiên, đều đặn quan trọng hơn cố tập thật lâu. Một buổi vừa sức, kỹ thuật tốt và duy trì được lâu dài thường có giá trị hơn việc tập quá sức rồi phải nghỉ nhiều ngày.

4. Khí Công có chữa được bệnh không?

Không nên xem Khí Công như phương pháp chữa mọi bệnh hoặc thay thế mọi hình thức chăm sóc cần thiết. Có thể nhìn Khí Công như một phương pháp luyện thân – tức – ý và một phần của lối sống dưỡng sinh. Những tuyên bố chữa bệnh cụ thể cần được đánh giá riêng thay vì suy ra chỉ từ tên “Khí Công”.

5. Người mới nên bắt đầu tập Khí Công như thế nào?

Hãy bắt đầu từ công pháp cơ bản, học tư thế và chuyển động cho đúng, giữ hơi tương đối tự nhiên, không chạy theo nín thở hoặc cảm giác đặc biệt và duy trì lịch tập vừa sức. Nếu chưa biết mình có phù hợp không, có thể đọc thêm Ai có thể tập Khí Công?.

Tập khí công có tác dụng gì? Câu trả lời sâu nhất nằm trong chữ “Công”

Cuối cùng, nếu một người hỏi tập khí công có tác dụng gì?, chúng ta có thể kể ra rất nhiều điều:

Vận động.

Thăng bằng.

Phối hợp.

Hơi thở.

Thư giãn.

Sự chú ý.

Nhận biết cơ thể.

Nhưng nếu chỉ dừng ở một danh sách lợi ích, chúng ta vẫn chưa chạm đến điều đẹp nhất của Khí Công.

Điều sâu hơn là:

Khí Công dạy người tập quan sát chính mình trong lúc đang vận động và đang thở.

Ngày đầu, bạn chỉ thấy bàn tay.

Sau đó bạn thấy vai.

Rồi thấy eo.

Rồi thấy trọng tâm.

Rồi thấy hơi.

Rồi thấy ý mình luôn muốn đi nhanh hơn thân.

Rồi phát hiện một động tác tưởng đơn giản lại chứa rất nhiều thứ mà trước đây mình không hề nhận ra.

Và càng luyện, câu hỏi bắt đầu thay đổi.

Từ:

“Bài này có tác dụng gì?”

thành:

“Trong bài này, thân mình đang làm gì?”

Rồi:

“Mình đang dùng sức ở đâu?”

“Hơi có thuận không?”

“Ý có đi cùng thân không?”

Đó là lúc việc luyện bắt đầu có chiều sâu.

Thân bớt sức thừa. Tức bớt cưỡng ép. Ý bớt tán. Ba thứ dần tìm được một nhịp chung.

Ở ThuanNghia.com, khi hệ thống hóa những kiến thức được học từ Thầy Lê Thuận Nghĩa, điều đáng quan tâm không phải là sưu tầm thật nhiều “công dụng thần kỳ”, mà là trở về với nền tảng: học đúng, tập đúng, sửa đúng và luyện đủ lâu.

Bởi một công pháp dù hay đến đâu cũng chỉ nằm trên giấy nếu không được luyện.

Một nguyên lý dù sâu đến đâu cũng chỉ là kiến thức nếu thân chưa thực hiện được.

Và một người biết hàng trăm bài chưa chắc có Công bằng người dành nhiều năm đi sâu vào những điều căn bản.

Đó cũng là lý do có người sau khi bước đủ sâu vào con đường này đã tìm được câu trả lời cho riêng mình trong bài Tại Sao Tôi Chọn Khí Công Để Luyện Tập Suốt Đời?.

Tác dụng của Khí Công không chỉ là điều bạn cảm thấy sau một buổi tập. Nó còn là điều âm thầm thay đổi sau hàng nghìn buổi tập.