Thở Đúng Cách Là Như Thế Nào? Hướng Dẫn Từ Cơ Bản

Thở đúng cách là như thế nào? Hướng dẫn từ cơ bản tưởng là một câu hỏi dành cho người đang học Khí công. Thực ra, đó là câu hỏi đáng lẽ mỗi người nên đặt ra ít nhất một lần trong đời. Bởi chúng ta thở từ lúc sinh ra đến hơi cuối cùng, nhưng thở tự động không đồng nghĩa với việc mọi thói quen hô hấp của chúng ta đều tối ưu.

Có người cứ căng thẳng là nhấc vai lên để lấy hơi. Có người ngồi trước máy tính hàng giờ với bụng và ngực gần như bất động. Có người nghe nói “hít thở sâu tốt cho sức khỏe” rồi cố hít đến căng ngực, chóng mặt và tưởng mình đang thiếu oxy. Có người lại cố phình bụng thật lớn vì nghĩ đó mới là thở cơ hoành.

Điều đầu tiên cần hiểu là: thở đúng không phải một kiểu thở cố định áp dụng cho mọi người, mọi lúc. Hơi thở khi ngủ khác khi chạy. Hơi thở lúc nói khác lúc thiền. Hơi thở trong một bài Khí công lại có thể khác với hơi thở tự nhiên khi nghỉ.

Vì vậy, “đúng” trước hết có nghĩa là hơi thở phù hợp với nhu cầu của cơ thể, không bị cưỡng ép, không tạo căng thẳng không cần thiết và có khả năng thích nghi với hoạt động đang diễn ra.

Nếu chưa hiểu nền tảng của quá trình hô hấp, nên đọc trước Hơi thở là gì? Vì sao hơi thở quan trọng với sức khỏe?. Đây là điểm xuất phát trước khi chúng ta nói đến bất kỳ kỹ thuật luyện thở nào.

tho-dung-cach

Table of Contents

Thở đúng cách không phải là “hít thật sâu”

Đây có lẽ là hiểu lầm phổ biến nhất về Hơi Thở.

Khi được yêu cầu “hít một hơi thật sâu”, nhiều người lập tức:

nâng vai;
ưỡn ngực;
căng cổ;
cố hút thật nhiều không khí;
giữ hơi;
rồi thở ra thật mạnh.

Nếu chỉ làm một lần thì thường không có gì đặc biệt. Nhưng nếu biến cách đó thành một bài luyện kéo dài, người tập có thể thông khí quá mức so với nhu cầu chuyển hóa của cơ thể.

Khi đó, carbon dioxide trong máu có thể giảm và bạn có thể xuất hiện cảm giác:

chóng mặt;
lâng lâng;
tê môi hoặc tay chân;
hồi hộp;
càng thở càng thấy thiếu hơi;
hoặc mệt sau khi tập.

Vì thế, bài Hít thở sâu đúng cách: Không phải càng sâu càng tốt là một nội dung rất quan trọng đối với người mới.

Một hơi thở tốt không được đo bằng lượng không khí bạn cố nhét vào phổi. Nó được đánh giá bằng sự phù hợp, hiệu quả, thoải mái và khả năng thích nghi.

Vậy một hơi thở đúng có những đặc điểm gì?

Trong trạng thái nghỉ, một kiểu thở khỏe mạnh thường có một số đặc điểm tương đối đơn giản.

Đặc điểm	Biểu hiện
Êm	Không cần cố kéo, hút hoặc đẩy hơi
Tự nhiên	Không liên tục giám sát và ép từng hơi
Không gắng sức	Cổ, hàm và vai không phải căng lên để lấy hơi khi đang nghỉ
Phối hợp	Cơ hoành, lồng ngực và thành bụng cùng tham gia hợp lý
Thích nghi	Nhịp và độ sâu thay đổi khi nghỉ, vận động, nói hoặc ngủ
Không gây triệu chứng	Không làm chóng mặt, đau ngực, buồn nôn hoặc khó chịu

Đừng biến bảng này thành một bộ tiêu chuẩn để soi mình từng giây. Hô hấp là một hệ thống sống và luôn thay đổi.

Mục tiêu không phải tạo ra một hơi thở hoàn hảo. Mục tiêu là trả lại cho Hơi Thở khả năng vận hành tự nhiên và linh hoạt của nó.

Thở đúng bắt đầu từ cơ hoành

Nếu chỉ cần nhớ một cấu trúc giải phẫu quan trọng nhất khi học thở, hãy nhớ đến cơ hoành.

Cơ hoành là cơ hít vào chính trong hô hấp yên tĩnh. Nó có hình vòm, nằm giữa lồng ngực và ổ bụng.

Khi hít vào, cơ hoành co và hạ xuống. Thể tích lồng ngực tăng, áp suất trong lồng ngực giảm và không khí đi vào phổi.

Khi thở ra yên tĩnh, cơ hoành thả lỏng và đi lên, đồng thời tính đàn hồi của phổi – lồng ngực góp phần đưa không khí ra ngoài.

Người muốn hiểu kỹ cơ chế này có thể đọc Cơ hoành là gì? Vai trò của cơ hoành trong hô hấp và Cơ hoành hoạt động như thế nào khi hít vào và thở ra?.

Thở cơ hoành có phải cứ phình bụng thật to?

Không.

Đây là một sai lầm rất thường gặp.

Khi cơ hoành hạ xuống trong thì hít vào, các cơ quan trong ổ bụng phải dịch chuyển và thành bụng có thể nở ra. Vì thế ta thấy bụng chuyển động.

Nhưng không khí không đi xuống bụng.

Không khí vẫn đi vào phổi.

Bụng chuyển động là hệ quả cơ học của sự thay đổi áp suất và chuyển động cơ hoành.

Do đó, đừng cố lấy cơ bụng đẩy bụng về phía trước chỉ để tạo hình ảnh “bụng phình”.

Đọc thêm:

Thở bụng và thở ngực: Đừng vội chia thành đúng và sai

Trên Internet thường có một cách giải thích rất đơn giản:

“Thở bụng là đúng, thở ngực là sai.”

Cơ thể con người không đơn giản như vậy.

Trong hô hấp bình thường, lồng ngực vẫn chuyển động. Các cơ liên sườn vẫn tham gia. Khi nhu cầu thông khí tăng, các cơ hô hấp khác càng phải hoạt động nhiều hơn.

Nếu đang chạy mà bạn cố khóa lồng ngực để chỉ cho bụng chuyển động, đó không phải một chiến lược hợp lý.

Vấn đề đáng quan tâm hơn là liệu khi đang nghỉ bạn có:

liên tục nhấc vai để lấy hơi;
căng vùng cổ;
thở rất nhanh;
gồng cứng bụng;
hay cảm thấy mỗi hơi đều phải cố gắng.

Đó mới là những dấu hiệu đáng quan sát.

Bài Thở ngực và thở bụng khác nhau như thế nào? và Thở bằng ngực có phải là thở sai không? sẽ giúp phân biệt hai vấn đề này rõ hơn.

Thở đúng cách là như thế nào? Hướng dẫn từ cơ bản qua 6 bước

Nếu là người mới, không cần bắt đầu bằng những tỷ lệ phức tạp như 4–7–8, giữ hơi dài hay điều tức nhiều thì.

Hãy bắt đầu đơn giản.

Bước 1: Chọn một tư thế mà cơ thể không phải gồng

Bạn có thể tập khi nằm, ngồi hoặc đứng.

Không có một tư thế duy nhất đúng cho tất cả mọi người.

Người mới khó cảm nhận cơ hoành thường dễ bắt đầu khi nằm. Người đã quen có thể tập khi ngồi hoặc đứng.

Điều quan trọng là:

đầu và cổ ở vị trí thoải mái;
vai không nhấc lên;
bụng không bị ép quá mức;
lồng ngực có không gian chuyển động;
không cố ưỡn lưng để tạo dáng “thẳng”.

Xem thêm Tư thế nào tốt nhất để tập thở?, Cách tập thở khi nằm, Cách tập thở khi ngồi và Cách tập thở khi đứng.

Bước 2: Đừng sửa Hơi Thở ngay – hãy quan sát trước

Đây là bước rất hay bị bỏ qua.

Trước khi cố thay đổi hơi thở, hãy dành khoảng một phút để xem cơ thể đang tự thở như thế nào.

Quan sát:

hơi đi vào mũi ra sao;
ngực có chuyển động không;
bụng có chuyển động không;
vai có nhấc lên không;
hơi nhanh hay chậm;
hít vào hay thở ra dài hơn;
có khoảng ngưng tự nhiên giữa các hơi không.

Không cần phán xét.

Không cần nghĩ: “Tôi đang thở sai rồi.”

Chỉ quan sát.

Khả năng nhận biết Hơi Thở chính là nền móng trước khi nói đến khả năng điều khiển Hơi Thở.

Bước 3: Thả lỏng những nơi không cần tham gia

Kiểm tra ba vùng:

hàm;
vai;
bụng.

Nhiều người không nhận ra rằng mình đang siết hàm, nâng vai hoặc giữ bụng liên tục.

Hãy để vai rơi tự nhiên.

Không cố kéo vai xuống.

Để hàm mềm.

Để thành bụng có khả năng chuyển động.

Chỉ riêng việc bỏ bớt lực thừa đôi khi đã khiến Hơi Thở thay đổi đáng kể.

Bước 4: Hít vào nhẹ nhàng, ưu tiên qua mũi khi phù hợp

Trong trạng thái nghỉ và khi đường mũi thông thoáng, hít vào qua mũi là lựa chọn tự nhiên.

Mũi giúp:

lọc một phần hạt trong không khí;
làm ấm khí hít vào;
làm ẩm không khí;
và tạo sức cản hô hấp nhất định.

Hít vào nhẹ.

Không rít.

Không cố làm đầy phổi đến mức căng.

Bụng dưới và phần lồng ngực phía dưới có thể nở nhẹ theo chuyển động của cơ hoành.

Nếu muốn đi sâu vào vấn đề này, xem Thở bằng mũi hay bằng miệng tốt hơn?.

Bước 5: Để hơi thở ra êm và không ép

Ở trạng thái nghỉ, thở ra phần lớn có thể diễn ra khá thụ động.

Không nhất thiết phải hóp bụng mạnh.

Không cần ép sạch hết không khí trong phổi.

Cứ để:

hơi vào – thân mở.

hơi ra – thân trở về.

Nếu đang tập một công pháp có yêu cầu thở ra bằng miệng hoặc phát âm thì lại là câu chuyện khác.

Vì vậy, câu hỏi Hít vào bằng mũi, thở ra bằng miệng có đúng không? không thể trả lời chỉ bằng một chữ “có” hoặc “không”; nó phụ thuộc mục đích thực hành.

Bước 6: Chỉ làm hơi chậm lại khi vẫn thấy dễ chịu

Sau khi cơ thể đã tương đối thư giãn, bạn có thể để nhịp thở chậm lại một chút.

Không cần chạy theo một con số.

Không cần lập tức cố đạt “6 hơi/phút”.

Không cần đếm đến mức căng thẳng.

Chỉ cần để mỗi hơi trở nên:

êm hơn;
liên tục hơn;
ít gắng sức hơn;
và hơi thở ra có thể dài thêm một chút nếu hoàn toàn thoải mái.

Trong các nghiên cứu về thở chậm, những thay đổi về biến thiên nhịp tim và điều hòa thần kinh tự chủ thường được ghi nhận. Nhưng một con số dùng trong nghiên cứu không nên biến thành quy tắc cứng cho tất cả mọi người.

Nếu quan tâm sâu hơn, có thể đọc Thở chậm có giúp thư giãn không?, Nhịp thở bao nhiêu là thư giãn? và Hơi thở và HRV: Vì sao thở chậm làm thay đổi nhịp tim?.

Người mới có cần nín thở không?

Không cần.

Đây là điều tôi đặc biệt muốn nhấn mạnh.

Nếu chỉ đang học cách thở tự nhiên và cảm nhận cơ hoành, không có lý do gì phải lập tức thêm những khoảng nín hơi dài.

Trong hệ thống Khí công của Thầy Lê Thuận Nghĩa có những tầng Hơi Thở nhiều thì, có ngưng tức và có những phương pháp Hành Tức chuyên sâu. Nhưng chính các tài liệu Khí Công Trung Đẳng của Thầy cũng phân định rất rõ nền tảng và trình độ người tập.

Người chưa thành thục Hơi Thở căn bản không nên chỉ nhìn thấy một công thức rồi tự áp dụng.

Đó là lý do cần phân biệt:

luyện Hơi Thở căn bản và điều tức chuyên môn trong một công pháp.

Xem thêm Có nên nín thở khi tập khí công không?.

Thở đúng không có nghĩa phải điều khiển Hơi Thở cả ngày

Một nghịch lý của người mới học thở là sau vài ngày, họ bắt đầu… không dám thở tự nhiên nữa.

Lúc nào cũng kiểm tra:

“Bụng có phình đủ chưa?”

“Tôi có đang thở ngực không?”

“Hơi có đủ sâu không?”

“Sao hôm nay hơi ngắn hơn hôm qua?”

Nếu cứ kiểm soát như vậy cả ngày, việc luyện thở có thể trở thành một nguồn căng thẳng mới.

Mục đích của luyện thở không phải biến một chức năng tự động thành công việc toàn thời gian.

Bài tập là lúc bạn học.

Sau bài tập, hãy để cơ thể làm công việc mà nó đã làm từ khi bạn sinh ra.

Làm sao biết mình đang thở bằng cơ hoành đúng?

Một dấu hiệu khá thực tế là khi hít vào nhẹ nhàng, bạn cảm thấy phần bụng và vùng quanh các xương sườn dưới có sự mở ra mà không phải cố đẩy bụng.

Vai không cần nhấc rõ rệt.

Cổ không phải gồng.

Hơi vào tương đối êm.

Khi thở ra, bụng và lồng ngực trở về tự nhiên.

Cơ hoành nằm sâu bên trong, vì vậy người mới thường không thể “cảm thấy cơ hoành” giống như cảm giác co cơ bắp tay.

Điều bạn cảm nhận chủ yếu là hệ quả của chuyển động cơ hoành lên lồng ngực, thành bụng, hông và lưng dưới.

Nếu còn khó hình dung, hãy đi theo cụm:

Hơi thở có nên chuyển động cả bụng, hông và lưng?

Khi cơ hoành hạ xuống và áp suất ổ bụng thay đổi, chuyển động không nhất thiết chỉ xảy ra ở thành bụng phía trước.

Nếu thân không bị gồng cứng, bạn có thể cảm nhận một mức mở nhẹ ở:

bụng trước;
hai bên hông;
vùng xương sườn dưới;
và đôi khi cả lưng dưới.

Đây cũng là lý do không nên hình dung thở cơ hoành chỉ như việc “đẩy cái bụng về phía trước”.

Tham khảo thêm Tại sao khi thở bụng lưng dưới cũng chuyển động?.

Thở bằng mũi hay bằng miệng mới đúng?

Trong trạng thái nghỉ, nếu đường thở thông thoáng, thở bằng mũi thường là lựa chọn sinh lý tự nhiên.

Nhưng không thể biến nó thành giáo điều.

Miệng tham gia hô hấp trong rất nhiều hoàn cảnh:

vận động mạnh;
nói;
hát;
thổi nhạc cụ;
một số kỹ thuật phục hồi chức năng;
và các công pháp phát âm.

Trong Lục Tự Khí Công của Thầy, việc thở ra còn gắn với khẩu hình, môi, lưỡi, âm và dòng hơi. Khi đó nói “luôn luôn phải đóng miệng để thở” rõ ràng không phù hợp.

Cái đúng luôn phải được đặt trong bối cảnh.

Những lỗi phổ biến khiến người mới tưởng mình đang “tập thở”

Nhiều lỗi không đến từ việc người tập lười, mà từ việc họ quá cố gắng.

Những lỗi phổ biến gồm:

Hít quá đầy: mỗi hơi đều cố đạt tối đa dung tích phổi.
Phình bụng bằng sức: dùng cơ bụng đẩy ra thay vì để chuyển động xảy ra tự nhiên.
Nhấc vai: dùng nhiều cơ hô hấp phụ dù đang nghỉ.
Cố thở thật chậm: đến mức thiếu dễ chịu và phải “nuốt hơi”.
Cố kéo dài hơi thở ra: dù cơ thể đã muốn hít vào.
Nín hơi để lập thành tích: coi số giây giữ hơi là thước đo công phu.
Gồng bụng: vừa muốn thở bụng vừa giữ cơ bụng cứng.
Chạy theo cảm giác: cho rằng chóng mặt, tê tay hoặc nóng ran là dấu hiệu luyện đúng.

Bài Người mới tập thở thường mắc những lỗi nào? và 7 dấu hiệu cho thấy bạn có thể đang thở sai cách nên được xem như hai bài tiếp nối trực tiếp của nội dung này.

Tại sao tập thở lại chóng mặt?

Một lỗi rất thường gặp là thấy chóng mặt rồi nghĩ:

“Chắc não đang nhận nhiều oxy hơn.”

Không nên vội kết luận như vậy.

Khi bạn thở quá nhanh hoặc quá nhiều so với nhu cầu, carbon dioxide có thể giảm. Điều đó có thể gây co mạch não và tạo ra cảm giác chóng mặt, lâng lâng hoặc tê.

Nếu điều này xảy ra trong lúc tập:

dừng kỹ thuật;
trở về Hơi Thở tự nhiên;
không cố “vượt qua” cảm giác;
không tiếp tục tăng độ sâu hoặc tốc độ thở.

Có thể đọc kỹ hơn tại Tại sao tập hít thở sâu lại chóng mặt? và Hít thở sâu bị chóng mặt: Nguyên nhân thường không phải thiếu oxy.

Càng kéo dài Hơi Thở càng tốt?

Không.

Một hơi dài, chậm và êm có thể là kết quả của sự thư giãn và kỹ năng tốt.

Nhưng nó cũng có thể là kết quả của việc cố nín, kéo hoặc ép.

Hai thứ bên ngoài trông giống nhau nhưng bên trong hoàn toàn khác.

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng khi bước sang Khí công:

Đừng lấy hình thức bên ngoài của Hơi Thở làm mục tiêu rồi cưỡng ép cơ thể để đạt hình thức đó.

Nếu muốn luyện hướng này, nên đọc Cách tập hơi thở dài, chậm và êm và Có nên cố kéo dài hơi thở không?.

Mỗi ngày nên tập thở bao lâu?

Người mới không cần ngồi một giờ.

Thậm chí vài phút thực hành tốt còn hữu ích hơn một buổi kéo dài nhưng đầy cưỡng ép.

Có thể bắt đầu bằng khoảng 5 phút chỉ để:

ngồi hoặc nằm yên;
quan sát hơi;
thả vai và bụng;
nhận biết chuyển động của cơ hoành;
để hơi trở nên êm hơn.

Sau đó mới tăng dần thời lượng nếu cơ thể đáp ứng tốt.

Có thể tham khảo Bài tập thở 5 phút mỗi ngày cho người mới và Mỗi ngày nên tập thở bao nhiêu phút?.

Nên tập thở lúc nào?

Không có một “giờ thần kỳ” áp dụng cho mọi kỹ thuật.

Với bài luyện căn bản, hãy ưu tiên lúc:

cơ thể tương đối tỉnh táo;
không quá no;
không quá đói hoặc yếu;
không phải vội vàng;
không gian đủ yên để quan sát cơ thể.

Buổi sáng thường thuận tiện vì đầu óc chưa bị kéo vào công việc.

Buổi tối cũng có thể phù hợp với bài thở nhẹ nhàng.

Điều quan trọng hơn giờ đẹp là khả năng duy trì.

Xem thêm Nên tập thở vào lúc nào?, Nên tập thở trước hay sau khi ăn? và Có nên tập thở trước khi ngủ?.

Thở đúng trong đời sống và thở trong Khí công không hoàn toàn giống nhau

Đây là một phân biệt rất quan trọng.

Hơi thở tự nhiên khỏe mạnh phải linh hoạt.

Trong khi đó, một công pháp có thể chủ động quy định:

tư thế;
nhịp;
hít vào;
thở ra;
khoảng ngưng;
khẩu hình;
âm thanh;
và cách phối hợp với động tác.

Những quy định ấy chỉ có ý nghĩa trong logic của công pháp cụ thể.

Không nên học một cách thở rồi áp vào mọi lúc.

Thầy Lê Thuận Nghĩa từng giải thích rằng trong hệ Khí công “Truyền Nhân Của Hơi Thở”, từng bài và thậm chí từng chuyển động có thể gắn với đặc điểm Hơi Thở riêng. Vì vậy mới có những cách gọi như “Hơi Thở Thiên Lý Tiêu Dao”, “Hơi Thở Miêu Bộ”… để diễn giải Hơi Thở dùng trong bài tương ứng.

Nguyên tắc ở đây rất rõ:

học pháp nào, hiểu Hơi Thở của pháp ấy.

Thở đúng trong hệ Khí công của Thầy Lê Thuận Nghĩa bắt đầu từ căn bản

Nếu đọc xuyên suốt hệ thống tài liệu của Thầy Lê Thuận Nghĩa, có thể thấy Hơi Thở không phải một phần trang trí cho động tác Khí công.

Nó là một trục lớn của hệ thống.

Trong “Truyền Nhân Của Hơi Thở”, người học gặp Hơi Thở Bụng, Thở Bình, Phúc Hồ Lô rồi mới tiến đến các hệ thống như Tự Tức, Tưởng Tức, Hành Tức, Tiết Tức và Tâm Tức.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng kỹ thuật.

Nó nằm ở thứ tự học.

Trong tài liệu Khí Công Trung Đẳng, Thầy từng nhấn mạnh người chưa thành thục Hơi Thở Phúc Hồ Lô/Thở bụng/Thở bình thì không nên tự thực hành những phần Hành Tức dành cho tầng cao hơn.

Đây là nguyên tắc rất đáng giữ cho người mới:

đừng nhảy qua căn bản chỉ vì kỹ thuật cao nghe hấp dẫn hơn.

Thở bụng thông thường và Hơi Thở Phúc Hồ Lô không nên đánh đồng

Khi mới tìm hiểu, nhiều người thấy bụng chuyển động rồi lập tức gọi đó là Phúc Hồ Lô.

Cách hiểu ấy quá đơn giản.

Trong hệ thống của Thầy, Phúc Hồ Lô là một khái niệm và phương pháp thuộc hệ Hơi Thở Dưỡng Sinh cụ thể, không chỉ là việc bụng nở khi hít vào.

Vì vậy nên đi theo đúng mạch:

Phân biệt được những tầng này giúp người học tránh lấy kiến thức giải phẫu hiện đại để giải thích giản lược toàn bộ một hệ thống luyện công, đồng thời cũng tránh dùng khái niệm Khí công để phủ lên những hiện tượng sinh lý thông thường.

Từ thở đúng đến Điều Tức

Trong đời sống, chúng ta có thể nói “thở đúng”.

Trong Khí công, câu chuyện sâu hơn ở chữ Điều Tức.

Điều Tức không chỉ là hít vào bao nhiêu giây và thở ra bao nhiêu giây.

Nó nằm trong mối quan hệ:

Thân – Tức – Tâm.

Thân gồng thì Hơi Thở thay đổi.

Hơi Thở rối thì tâm khó ổn định.

Tâm căng thẳng lại khiến thân và Hơi Thở thay đổi.

Người luyện Khí công vì vậy không chỉ “tập phổi”.

Họ học cách để tư thế, chuyển động, Hơi Thở và sự chú ý dần trở thành một quá trình thống nhất.

Đó là điều có thể thấy rõ trong những công pháp như Âm Dương Thủ, Chèo Đò Công, Tán Hương Công hay Thiên Lý Tiêu Dao.

Làm chủ Hơi Thở không phải chiến thắng Hơi Thở

Đây là một khác biệt rất nhỏ về chữ nhưng rất lớn trong thực hành.

“Làm chủ” dễ bị hiểu thành:

phải bắt hơi nghe lời mình.

Phải dài hơn.

Phải chậm hơn.

Phải nín lâu hơn.

Phải điều khiển được mọi lúc.

Nhưng một cách hiểu trưởng thành hơn là:

làm chủ trước hết là nhận ra điều gì đang xảy ra và có khả năng điều chỉnh khi cần, rồi biết lúc nào nên để Hơi Thở trở về tự nhiên.

Đó là lý do bài Làm chủ hơi thở có nghĩa là gì? là một bước nối quan trọng giữa phần Hơi Thở căn bản và Khí công.

Khi nào không nên tiếp tục bài tập thở?

Đừng diễn giải mọi phản ứng khó chịu là “Khí đang thông”.

Nếu trong lúc tập xuất hiện:

chóng mặt rõ rệt;
đau hoặc tức ngực;
khó thở tăng lên;
cảm giác gần ngất;
tim đập bất thường kéo dài;
đau đầu nhiều;
buồn nôn;
hoặc triệu chứng khiến bạn cảm thấy bất an;

hãy dừng kỹ thuật và trở lại Hơi Thở tự nhiên.

Nếu triệu chứng nặng, kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện ngoài lúc tập, cần được đánh giá y tế thay vì tiếp tục tìm cách sửa bằng một bài thở khác.

Cụm bài liên quan gồm:

Một bài tập 5 phút cho người mới

Nếu bạn chưa từng luyện Hơi Thở, có thể bắt đầu rất đơn giản.

Phút 1: ngồi hoặc nằm thoải mái, không chỉnh hơi, chỉ quan sát.
Phút 2: thả hàm, vai và bụng, cảm nhận không khí đi qua mũi.
Phút 3: đặt sự chú ý vào vùng xương sườn dưới và bụng, để chúng chuyển động tự nhiên khi hít vào.
Phút 4: để hơi thở ra êm, không đẩy, không cố kéo dài.
Phút 5: thôi điều chỉnh và quan sát xem Hơi Thở sau bốn phút đầu khác lúc mới bắt đầu như thế nào.

Nếu thấy dễ chịu, dừng ở đó.

Không cần thêm một kỹ thuật khác.

Ngày hôm sau tập lại.

Công phu không nhất thiết bắt đầu bằng thứ khó. Công phu bắt đầu bằng việc một điều đơn giản được làm đủ đúng và đủ lâu.

Thở đúng cách là như thế nào? Hướng dẫn từ cơ bản quan trọng nhất nằm ở chữ “tự nhiên”

Cuối cùng, quay trở lại câu hỏi Thở đúng cách là như thế nào? Hướng dẫn từ cơ bản.

Thở đúng không phải:

bụng càng phình càng tốt;
hơi càng sâu càng tốt;
càng chậm càng tốt;
nín càng lâu càng tốt;
hay lúc nào cũng phải kiểm soát Hơi Thở.

Trong trạng thái bình thường, Hơi Thở tốt phải đủ tự nhiên để bạn gần như không cần nghĩ về nó.

Khi luyện tập, bạn mới chủ động đưa sự chú ý trở về Hơi Thở để học:

thân đang làm gì.

cơ hoành đang làm gì.

mình đang gồng ở đâu.

tâm trạng đang tác động lên Hơi Thở thế nào.

và Hơi Thở thay đổi ra sao khi thân và tâm dần yên hơn.

Từ nền tảng đó, người muốn bước sâu hơn vào Khí Công mới có một cơ sở vững để hiểu Điều Tức, Phúc Hồ Lô, Lục Tự, Thiền Thổi và những tầng công phu khác.

Nếu muốn hiểu con đường ấy trong hệ thống của Thầy, có thể đọc thêm Khí Công Có Nguồn Gốc Từ Đâu?, Tại Sao Bạn Nên Học Khí Công Với Thầy Lê Thuận Nghĩa? và Tại Sao Tôi Chọn Khí Công Để Luyện Tập Suốt Đời?.

Bởi trước khi đi tìm một hơi thở thật dài, thật sâu hay thật đặc biệt, có một việc căn bản hơn:

trả Hơi Thở về đúng với thân thể của chính mình.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Thở Đúng Cách

Thở đúng cách là thở bằng bụng hay bằng ngực?

Không nên tuyệt đối hóa thành bụng đúng – ngực sai. Trong hô hấp tự nhiên, cơ hoành, lồng ngực và các cơ hô hấp phối hợp với nhau. Khi nghỉ, cơ hoành nên giữ vai trò quan trọng và vai – cổ không nên phải gắng sức liên tục. “Thở bụng” chủ yếu mô tả chuyển động thành bụng liên quan đến hoạt động cơ hoành, chứ không có nghĩa lồng ngực phải đứng im.

Hít vào bằng mũi và thở ra bằng miệng có phải cách thở đúng nhất không?

Không có công thức duy nhất cho mọi hoàn cảnh. Trong trạng thái nghỉ, khi đường mũi thông, thở qua mũi thường là lựa chọn tự nhiên. Thở ra bằng miệng có thể được sử dụng trong một số bài tập, khi vận động hoặc trong những công pháp phát âm. Cần đặt kỹ thuật trong đúng mục đích sử dụng.

Thở càng sâu và càng chậm càng tốt phải không?

Không. Thở quá sâu có thể gây tăng thông khí, còn cố thở quá chậm có thể khiến người tập căng thẳng và “đói hơi”. Hơi thở nên dài và chậm dần như một hệ quả của sự thư giãn và kỹ năng, không phải do cưỡng ép để đạt một con số.

Làm sao biết mình đang thở đúng?

Trong trạng thái nghỉ, một dấu hiệu tốt là Hơi Thở tương đối êm, không phải nhấc vai hay gồng cổ, bụng và vùng xương sườn dưới có thể chuyển động tự nhiên, không chóng mặt và không cảm thấy phải liên tục cố lấy thêm không khí. Người mới có thể tham khảo Làm sao biết mình đang thở bằng cơ hoành đúng?.

Thở đúng cách trong Khí công có giống thở đúng trong sinh hoạt bình thường không?

Không hoàn toàn. Hơi thở sinh lý bình thường cần tự nhiên và linh hoạt, trong khi một công pháp Khí công có thể quy định cách phối hợp Hơi Thở với động tác, âm thanh, tâm ý hoặc các thì thở cụ thể. Không nên lấy một kỹ thuật thở chuyên biệt rồi áp dụng suốt cả ngày. Người mới nên học Hơi Thở căn bản trước, sau đó mới đi vào Điều Tức của từng công pháp.